Перс булуңундагы чоң кризис: 400 кеме жана 6 миң деңизчи тыгылып калды

Дүйнөлүк сооданын эң маанилүү транзиттик пункттарынын бири болгон Перс булуңу аскердик жана саясий тирешүүлөрдүн күчөшү менен чоң логистикалык туюкка күбө болууда. Эл аралык деңиз уюмунун (IMO) акыркы билдирүүлөрү аймактагы гуманитардык жана экономикалык кризистин көлөмүн ачыкка чыгарды. IMO баш катчысыАрсенио Домингескагылышуулар башталган күндөн бери 6 миңге жакын деңизчи кызматта турган 400гө жакын кеменин аймактан аман-эсен чыга албаганын жарыялады. Кээ бир кемелерди эвакуациялоого жетишкени менен, чоң флот дагы эле ысык зонада калып, дүйнөлүк соодага коркунуч жаратууда.

Глобалдык жеткирүү чынжырына жана экономикага катуу сокку болот

IMO Башкы катчысы Домингес дүйнөлүк рыноктордо бул кризистин кыйратуучу кесепеттери жөнүндө дүйнө коомчулугун эскертти. Чыңалуунун кыска мөөнөттө да, узак мөөнөттө да олуттуу экономикалык натыйжаларга алып келерин белгилеген Домингес; Ал өзгөчө күйүүчү май, жер семирткич жана башка керектүү товарларды жеткирүү чынжырларынын үзгүлтүккө учурашы дүйнө жүзүндөгү коомдорго түздөн-түз терс кесепеттерге алып келерин баса белгиледи. Кара деңизден Кызыл деңизге, Аден булуңунан Перс булуңуна чейин глобалдык деңгээлде деңиз коопсуздугунун төмөндөшүнө терең тынчсыздануусун билдирген баш катчы, бул абалдын эң чоң курмандыктары окуялардын ортосунда калган бейкүнөө деңизчилер экенин белгиледи.

IMO Ормуз кысыгынан эркин өтүүнү аныктоого чакырды

Деңиз соодасынын үзгүлтүксүз улануусу үчүн дипломатиялык кадамдардын ылдамдатылышы керектигин жактаган Домингес, ИМО Кеңешинин өткөн июль айында маанилүү деңиз тилкелерин коргоо үчүн маанилүү чечим долбоорун кабыл алганын эске салды. Эл аралык навигациялык жол кыймылы үчүн өтө маанилүү болгон кысыктардан өтүү укугунун эч кандай жол менен тоскоол боло албасын, коркутууга же токтотууга мүмкүн эместигин белгилеген баш катчы, Ормуз кысыгында коопсуз жана тоскоолдуксуз өтүүнү кайра куруу үчүн эл аралык коомчулуктун координацияланган аракетине чакырды. Домингес бардык мүчө мамлекеттерди жана деңиз секторун Бириккен Улуттар Уюмунун (БУУ) системасы менен бирдиктүү чечимдерди чыгарууга чакырды.

АКШ менен Ирандын ортосундагы бийлик согушу дипломатияга бөгөт койду

Стратегиялык мааниси менен белгилүү болгон Ормуз кысыгы жарандык деңиз кыймылы үчүн ачык тилке болгону менен, ал көптөн бери АКШ менен Ирандын ортосундагы аскердик күч күрөшүнүн очогу болуп келген. Израил менен АКШнын Иранга каршы алгачкы аскердик чабуулдарынан бери 6 айга жакын убакыт өтсө да аймакта тынчтыкты камсыздай турган дипломатиялык каналдар толугу менен жабылды. Тегеран администрациясы кризисти чечүү үчүн Вашингтондон жеңилдиктерди күтсө, АКШнын президенти Дональд Трамп “экономикалык согуш” стратегиясы менен Иранга болгон басымды максималдуу түрдө көбөйтүүнү максат кылууда. Бул геосаясий туюк Перс булуңундагы коммерциялык кемелердин жана экипаждардын келечегин белгисиздикке сүйрөп келе жатат.