Finlandiyada nüvə anbarı 100 min il ərzində möhürlənəcək: Onkalo

Finlandiyanın cənub-qərbində yerləşən Onkalo nüvə tullantılarının daimi olaraq saxlanacağı dünyanın ilk yeraltı anbar sahəsi kimi diqqət çəkir. Təxminən 1,9 milyard il yaşı olan qaya qatının içərisində inşa edilən obyekt, nüvə elektrik stansiyalarının 1950-ci illərdən bəri yaşadığı tullantı probleminə həll yolu təqdim etməyi hədəfləyir. Onkalo, Avrajoki bölgəsində yerin 433 metr altında yerləşir.

Finlandiyanın Öncül Rolu

Skandinaviya ölkələri arasında nüvə tullantılarının idarə edilməsində qabaqcıl olan Finlandiya, bu mövzuda İsveç və Fransa kimi ölkələri geridə qoymağı planlaşdırır. Finlandiyanın Radiasiya və Nüvə Təhlükəsizliyi Təşkilatı (STUK) obyekti iyunda yekun qiymətləndirməsi ilə təsdiq etməyi hədəfləyir. Təsdiqdən sonra əməliyyat lisenziyası alınır və obyektin istifadəyə verilməsi gözlənilir.

Nüvə enerjisi şirkəti Teollisuuden Voima Oyj (TVO) baş direktoru Filip Bordarier işlərin ilin sonunda və ya gələn ilin əvvəlində başlayacağını bildirib. Birinci mərhələdə Olkiluoto Atom Elektrik Stansiyasında müvəqqəti saxlanılan tullantılar Onkaloya daşınacaq.

Onkalonun Tutumu və Strukturu

Onkalonun ümumi uran tutumu 6500 ton olacaq. Bu nəhəng qurğu Finlandiyadakı beş nüvə reaktorunun işlənmiş yanacağını saxlaya bilər. Layihə 2004-cü ildə nüvə tullantılarının idarə edilməsi şirkəti Posiva tərəfindən başladılıb və 1 milyard avroya və ya təxminən 1,16 milyard dollara başa gəldiyi bildirilir.

Uzunmüddətli Təhlükəsizlik Məqsədləri

Xərclənmiş nüvə yanacaqları bu nəhəng tunel şəbəkəsində 100 il ərzində yerləşdiriləcək, sonra isə obyekt 100 min il müddətinə möhürlənəcək. Bu müddət ərzində yeni reaktorlar tikilərsə, saxlama müddəti daha da uzadıla bilər. Posivada kimyaçı Lauri Parviainen tullantıların uzun müddət yüksək radiasiya səviyyəsində qalacağını, lakin 100 min ildən sonra uran filizi səviyyəsinə düşəcəyini bildirib.

Nüvə tullantıları korroziyaya davamlı mis kapsullara yerləşdiriləcək və yeraltı tunellərə yerləşdiriləcək. Kipləşdirmə üçün bentonit gilindən istifadə olunacaq və tunellər polad dəmir-beton tıxaclarla bağlanacaq.

İctimai Rəy və Riskin Qiymətləndirilməsi

Onkalo layihəsi Finlandiyada geniş ictimai dəstəyə malik olsa da, Fransada oxşar layihələr etirazlarla üzləşir. STUK mütəxəssisi Jarkko Kyllönen, Onkalo üçün 1 milyon illik risk ssenarilərini qiymətləndirdiklərini açıqladı. Korroziya və ya zəlzələ kimi risklər qiymətləndirilir, lakin bu günə qədər aparılan tədqiqatlar müsbət nəticə verib.

LUT Universitetinin professoru Matti Kojo, ictimaiyyətin zamanla layihəyə öyrəşdiyini və ona etibar etdiyini, Finlandiya Təbiəti Mühafizə Cəmiyyəti isə layihəyə tənqidi yanaşmağa davam etdiyini bildirib.

Nucle Energy.

Strategiya

Finlandiyanın İqlim və Ətraf Mühit Naziri Sari Multala ölkədə istehsal olunan nüvə tullantılarının yerli olaraq utilizasiyasının məcburi olduğunu xatırladıb. Multala hökumətin nüvə enerjisinə üstünlük verdiyini və kiçik modul reaktorlar (SMR) tikməyi planlaşdırdığını açıqladı. Gələcək reaktorların tullantılarının necə idarə ediləcəyi 2024-cü ilə qədər qiymətləndiriləcək. döyüş meydanları Meksikada qeyri-müəyyən tətil başladı" class="lazyload" width="200" height="112">

Finlandiyanın bu strateji addımı ölkənin nüvə enerjisi sektorunda mövqeyini gücləndirir və həm də ekoloji davamlılıq baxımından mühüm rol oynayır. Nüvə tullantılarının təhlükəsiz saxlanması enerji istehsalında ekoloji riskləri minimuma endirmək üçün çox vacibdir.