Finlýandiýada 100 müň ýyllap möhürlenjek ýadro ammary: Onkalo

Finlýandiýanyň günorta-günbatarynda ýerleşýän Onkalo ýadro galyndylarynyň hemişelik saklanjak dünýädäki ilkinji ýerasty ammary hökmünde ünsi özüne çekýär. Takmynan 1,9 milliard ýyllyk gaýa gatlagynyň içinde gurlan bu desga, 1950-nji ýyllardan bäri ýadro elektrik stansiýalarynyň başdan geçirýän galyndylary meselesini çözmegi maksat edinýär. Onkalo, asewrajoki sebitinde 433 metr ýerasty ýerde ýerleşýär. Finlýandiýanyň radiasiýa we ýadro howpsuzlygy gullugy (STUK) desgany iýun aýynda soňky bahasy bilen tassyklamagy maksat edinýär. Tassyklanylandan soň iş ygtyýarnamasy alynýar we desganyň işe girizilmegine garaşylýar.

learadro energiýa kompaniýasy Teollisuuden Voima Oyj (TVO) baş direktory Filipp Bordarier bu işiň ýylyň ahyrynda ýa-da indiki ýylyň başynda başlajakdygyny aýtdy. Birinji etapda, Olkiluoto atom elektrik stansiýasynda wagtlaýyn saklanýan galyndylar Onkalo şäherine iberiler.

Onkalo-nyň kuwwaty we gurluşy

Onkalo umumy uran kuwwaty 6500 tonna bolar. Bu ägirt uly desga Finlýandiýadaky bäş ýadro reaktoryndan ýangyç sarp edip biler. Taslama 2004-nji ýylda ýadro galyndylaryny dolandyryş kompaniýasy “Posiva” tarapyndan işe girizilip, 1 milliard ýewro ýa-da takmynan 1,16 milliard dollar töweregi bolandygy habar berildi.

Uzak möhletli howpsuzlyk maksatlary

100 ýyl sarp edilen ýadro ýangyjy, bu 100 ýyllyk köp sanly ýadro ýangyjy bolar. Bu döwürde täze reaktorlar gurulsa, saklanyş möhleti hasam uzaldylyp bilner. Poziwanyň himigi Lauri Parwiainen galyndylaryň uzak wagtlap ýokary radiasiýa derejesinde galjakdygyny, ýöne 100 müň ýyldan soň uranyň magdany derejesine düşjekdigini aýtdy.

learadro galyndylary poslama garşy mis kapsulalaryna ýerleşdiriler we ýerasty tunellerde ýerleşdiriler. Bentonit toýun möhürlemek üçin ulanylar we tuneller polat demirbeton wilkalary bilen ýapylar.

Köpçüligiň pikirine we töwekgelçilige baha bermek

Onkalo taslamasynyň Finlýandiýada giňden goldaw berýändigine garamazdan, Fransiýada şuňa meňzeş taslamalar garşylyk görkezýär. STUK hünärmeni Jarkko Kyllönen, Onkalo üçin 1 million ýyllyk töwekgelçilik ssenarilerine baha berendiklerini habar berdi. Poslama ýa-da ýer titremesi ýaly töwekgelçiliklere baha berilýär, emma şu güne çenli geçirilen gözlegler oňyn netije berdi.

LUT uniwersitetiniň professory Matti Kojo halkyň wagtyň geçmegi bilen bu taslama öwrenişendigini we oňa ynanýandyklaryny, Finlýandiýanyň Tebigaty goramak jemgyýetiniň bu taslama tankydy garamagyny dowam etdirýändigini aýtdy.

Finlýandiýanyň ýadro energiýasy strategiýasy

Finlýandiýanyň bu strategiki ädimi, ýurduň ýadro energiýasy pudagyndaky ornuny güýçlendirýär we daşky gurşawyň durnuklylygy taýdan möhüm rol oýnaýar. Nuclearadro galyndylarynyň howpsuz saklanmagy, energiýa önümçiliginde daşky gurşaw töwekgelçiligini azaltmak üçin möhümdir.