Gazadaky beýik gumanitar drama: 2 milliondan gowrak palestinaly başlangyç çadyrlarda ýaşamak üçin göreşýär

Gaza zolagynda uzak wagt bäri dowam edip gelýän çaknyşyk we weýrançylyk görlüp-eşidilmedik gumanitar betbagtçylygy galdyrdy. Gazadaky hökümet metbugat gullugy tarapyndan ýaýradylan resmi maglumatlar sebitdäki ýaşaýyş krizisiniň we gumanitar betbagtçylygyň gorkunç ölçeglerini ýene bir gezek açdy. Milli gaçybatalga ulgamynyň resmi ýazgylaryna esaslanýan habara görä, Gazada göçürilen millionlarça adam doňan howa we amatsyz şertlerde ýaşamaga synanyşýar. Beýanatda sebitde sözüň doly manysynda ullakan ýaşaýyş jaý betbagtçylygynyň bolandygy nygtaldy.

Gazadaky sanlar boýunça köpçülikleýin betbagtçylyk

Resmi maglumatlara görä, Gaza zolagynda öýlerini terk etmäge mejbur bolan maşgalalaryň umumy sany 509 müň 393 derejesine ýetdi. Bu maşgalalara degişli 2 million 150 müňden gowrak palestinaly aşa ynsanperwerlik şertlerinde ýaşamak üçin göreşýär. Bu göçürilen ilatyň 1 million 27 müň 396 wagtlaýyn gaçybatalga merkezlerine gaçybatalga beren bolsa, 1 million 122 müň 566 adam çadyrlarda ýaşamagyny dowam etdirýär.

Başpena merkezleriniň daşyndaky ýerlerde ýaşaýan 867 müň 288 adamyň ýagdaýy has möhümdir. Hasabatda bu adamlaryň ýaşaýyş derejesinden düýbünden daşdadygyny we gyssagly çalşylmaly köne, könelen we başlangyç çadyrlarda ýaşamaga synanyşýandyklary aýdylýar. Bu wagtlaýyn gaçybatalgalaryň gyş aýlarynyň agyr şertleri sebäpli goragyny düýbünden ýitirendigi aýdylýar.

Ysraýyl Weto we Halkara jemgyýetiniň dymmagy

Hökümet metbugat gullugy bar bolan çadyrlaryň diňe birnäçe aýyň adatdan daşary ýagdaýlar üçin döredilendigini görkezdi we bu desgalaryň hemişelik ýaşaýyş jaýyny ýa-da giňişleýin durkuny täzeläp bilmejekdigini mälim etdi. Betbagtçylygy ýeňletmek üçin deslapky jaýlara we gyssagly gaçybatalga materiallaryna Gazanyň girmegine rugsat bermek üçin halkara jemgyýetçiligine gyssagly çagyryş edildi.

Şeýle-de bolsa, bu gumanitar kömek tagallalary sebite prefabrik ýaşaýyş jaý we gurluşyk materiallarynyň girmeginiň öňüni alýan "Ysraýyl weto" tarapyndan petiklenýär. Beýanatda Ysraýylyň obstruktiw garaýşy berk ýazgaryldy, halkara jemgyýetçiliginiň bu ýagdaýa dymmagy hem tankyt edildi. Wagtlaýyn ýaşaýyş jaýy bilen üpjün etmegiň diňe geçiş tapgyrydygy we weýran edilen jaýlary düýbünden täzeden gurmak arkaly hakyky çözgüdiň mümkin boljakdygy ýatladyldy.

70 milliard dollarlyk weýrançylyk we üznüksiz hüjümler

Gazadaky weýrançylygyň bahasy günsaýyn ýokarlanýar. Metbugat gullugy tarapyndan öň paýlaşylan maglumatlara görä, 2023-nji ýylyň oktýabr aýyndan bäri Ysraýyl goşuny tarapyndan amala aşyrylan bombaly hüjümler sebäpli Gazadaky infrastrukturanyň 90 göterimi düýbünden ulanyp bolmaýar. Sebitdäki bu uly weýrançylygyň bahasy takmynan 70 milliard dollar .

Beýleki tarapdan, 2025-nji ýylyň 10-njy oktýabrynda yglan edilen ýaraşyk şertnamasyna garamazdan, Gazada suwlar köşeşmedi. Ysraýyl goşuny dürli howpsuzlyk bahanalaryna salgylanyp, Gaza zolagynda ýygy-ýygydan hüjümleri dowam etdirýär we eýýäm kyn ýagdaýa düşen parahat ilatyň durmuşyny hasam kynlaşdyrýar.