Talybandan Donald Trump-a garaşylmadyk teklip: 1 trillion dollarlyk mineral gorlary üçin hyzmatdaşlyga çagyryş

2021-nji ýylda Owganystanda gözegçiligini gaýtadan ele alan Talyban administrasiýasy ABŞ bilen diplomatik we ykdysady gatnaşyklarda ak sahypa açmak üçin ajaýyp ädim ätdi. "Finansal Taýms" gazetiniň habaryna görä, Talybanyň Daşary işler ministri Emirhan Muttaki Donald Trumpyň ýolbaşçylygyndaky Waşington administrasiýasyna täze döwürde milliardlarça dollarlyk ýurduň ýerasty baýlyklaryny bilelikde peýdalanmak barada teklip hödürledi. Muttaki, iki ýurduň arasyndaky gatnaşyklaryň geçmişdäki konfliktleriň ýerine geljege ünsi jemläp gurulmalydygyny aýtdy we ýagdaýy şu sözler bilen jemledi:

"ABŞ bilen gatnaşyklarymyza 20 ýyllyk uruş döwri däl-de, eýsem geljekde ýola goýuljak hyzmatdaşlyga baha bermeli." beýikligi: 533px; margin: 3px; ini: 800px ">

Owganystanyň 1 trillion dollarlyk ýerasty baýlygy maýa goýujylara garaşýar

virginurduň gyzlyk mineral ýataklary Talyban tarapyndan Waşingtona hödürlenen ykdysady hyzmatdaşlygyň merkezinde durýar. Daşary işler ministri Muttaki; Amerikan kompaniýalarynyň dag-magdan, infrastruktura, oba hojalygy we dünýä söwdasyna arkaýyn maýa goýup biljekdigini mälim etdi we Kabulyň daşary ýurt maýasyna gapylaryny açandygyny aýtdy. ABŞ we Günbatar tarapyndan goldanýan öňki owgan hökümetleri tarapyndan geçirilen geologiki gözlegler Owganystanda azyndan 1 trillion dollar (takmynan 34 trillion TL) mineral gorlaryň bardygyny ýüze çykardy. Häzirki zaman tehnologiýasy tarapyndan iň zerur bolan litiý, kobalt, mis, demir magdany, altyn we niob ýaly möhüm elementlere baý ätiýaçlyklara eýe bolan ýurtda onlarça ýyllyk durnuksyzlyk we tehniki ýetmezçilikler sebäpli bu çeşmeler entek ykdysadyýete girizilmedi.

Doňdurylan aktiwlerde we ilçihananyň haýyşynda 7 milliard dollar

Kabul administrasiýasynyň Ak Tama iberen bu gyzgyn habarlarynyň fonunda, ýurda we halkara banklarynda petiklenen döwlet emläklerine garşy goýlan agyr ykdysady sanksiýalar. Owganystanyň Merkezi bankynyň maglumatlaryna görä, daşary ýurtdaky 9,5 milliard dollar (takmynan 323 milliard TL) milli ätiýaçlyk gorunyň 7 milliard dollary (takmynan 238 milliard TL) ABŞ-da gönüden-göni petiklenýär. "Talyban" bu serişdeleriň boşadylmagyny talap edip, bu pullaryň syýasy basyş elementi hökmünde ulanylmaly däldigini öňe sürýär. Mottaki ABŞ-ny 2021-nji ýylda yzyna almak prosesi wagtynda ýapylan Kabul ilçihanasyny gaýtadan işe girizmek baradaky çagyryşyny ýene bir gezek gaýtalady.

Bagram howa bazasyndaky jedeller we diplomatik päsgelçilikler

Ykdysady taýdan ýakynlaşmak üçin edilýän tagallalara garamazdan, Waşington bilen Kabulyň arasynda çözülmeli çynlakaý krizis meseleleri saklanýar. "Talyban", ABŞ-nyň prezidenti Donald Trumpyň strategiki taýdan möhüm Bagram howa bazasynyň Amerikan goşunynyň gözegçiligine gaýtarylyp berilmelidigi baradaky aç-açan jogabyny aldy. Muttaki harby desgalaryň özygtyýarlylyk hukugyna ünsi çekdi we bu meselede gyzyl çyzyklaryny şu sözler bilen beýan etdi: serhet giňligi: 3px; beýikligi: 450px; margin: 3px; ini: 800px ">

"Owganystandaky ähli harby we raýat desgalary, şol sanda Bagram, biziň ýurdumyzyň milli baýlygydyr."

Adam hukuklary kontekstine halkara maýa goýumlary

"Talybanyň" 2021-nji ýyldan bäri Hytaý we Eýran ýaly sebit aktýorlary bilen jemi 7 milliard dollardan gowrak magdan şertnamalaryna gol çekendigi bellärliklidir. Şeýle-de bolsa, Birleşen Milletler Guramasynyň sanksiýalary we adam hukuklarynyň bozulmagy günbatar maýadarlarynyň bu ýurda girmeginde iň uly päsgelçilik bolup galýar. Halkara synçylar we BMG hünärmenleri Waşington-Kabul liniýasynda kadalaşmagy gazanmak üçin esasanam aýal-gyzlaryň bilim, iş we jemgyýetçilik durmuşyna gatnaşmak hukugy üçin anyk, ölçenip boljak ädimleriň edilmelidigini nygtaýarlar. Mundan başga-da, Owganystanda tussag edilen Amerikan raýatlarynyň ýagdaýy iki ýurduň arasyndaky diplomatik gepleşiklerde iň duýgur meseleleriň biri bolmagynda galýar. margin: 3px; ini: 800px ">