Taliban'dan Donald Trump'a Sürpriz Teklif: 1 Trilyon Dolarlık Maden Rezervi İçin İş Birliği Çağrısı

Afganistan'da 2021 yılında kontrolü yeniden ele geçiren Taliban yönetimi, Amerika Birleşik Devletleri ile diplomatik ve ekonomik ilişkilerde beyaz bir sayfa açmak amacıyla çarpıcı bir hamleye imza attı. Financial Times gazetesinin aktardığı bilgilere göre, Taliban Dışişleri Bakanı Emirhan Muttaki, yeni dönemde Donald Trump liderliğindeki Washington yönetimine ülkenin milyarlarca dolar değerindeki yer altı zenginliklerini birlikte işletme teklifinde bulundu. Muttaki, iki ülke arasındaki münasebetlerin geçmişteki çatışmalar yerine geleceğe odaklanarak inşa edilmesi gerektiğini belirterek durumu şu sözlerle özetledi:

"ABD ile ilişkilerimiz 20 yıllık savaş dönemi üzerinden değil, gelecekte kurulabilecek iş birliği üzerinden değerlendirilmelidir."

Afganistan'ın 1 Trilyon Dolarlık Yer Altı Serveti Yatırımcı Bekliyor

Taliban'ın Washington'a sunduğu ekonomik iş birliği paketinin merkezinde ülkenin bakir maden yatakları yer alıyor. Dışişleri Bakanı Muttaki; Amerikan şirketlerinin madencilik, altyapı, tarım ve küresel ticaret alanlarında güvenle yatırım yapabileceğini belirterek Kabil'in yabancı sermayeye kapılarını açtığını ilan etti. ABD ve geçmiş dönemdeki Batı destekli Afgan hükümetleri tarafından gerçekleştirilen jeolojik etütler, Afganistan topraklarında en az 1 trilyon dolar (yaklaşık 34 trilyon TL) değerinde maden rezervi bulunduğunu ortaya koyuyor. Özellikle modern teknolojinin en çok ihtiyaç duyduğu lityum, kobalt, bakır, demir cevheri, altın ve niyobyum gibi kritik elementlerin zengin rezervlerine sahip olan ülkede, onlarca yıldır süren istikrarsızlık ve teknik yetersizlikler nedeniyle bu kaynaklar henüz ekonomiye kazandırılamadı.

Dondurulan 7 Milyar Dolarlık Varlık ve Büyükelçilik Talebi

Kabil yönetiminin Beyaz Saray'a yönelik bu sıcak mesajlarının arka planında, ülkeye uygulanan ağır ekonomik yaptırımlar ve uluslararası bankalarda bloke edilen devlet varlıkları bulunuyor. Afganistan Merkez Bankası verilerine göre, ülkenin yurt dışındaki 9,5 milyar dolarlık (yaklaşık 323 milyar TL) ulusal rezervinin 7 milyar dolarlık (yaklaşık 238 milyar TL) kısmı doğrudan ABD'de bloke edilmiş durumda. Bu fonların serbest bırakılmasını talep eden Taliban, paranın siyasi bir baskı unsuru olarak kullanılmaması gerektiğini savunuyor. Muttaki ayrıca, ABD'nin 2021'deki çekilme sürecinde kapattığı Kabil Büyükelçiliğini yeniden faaliyete geçirmesi yönündeki çağrısını da yineledi.

Bagram Hava Üssü Tartışması ve Diplomatik Engeller

Ekonomik yakınlaşma çabalarına rağmen, Washington ile Kabil arasında çözülmesi gereken ciddi kriz başlıkları varlığını koruyor. ABD Başkanı Donald Trump'ın daha önce stratejik öneme sahip Bagram Hava Üssü'nün yeniden Amerikan ordusunun kontrolüne verilmesi gerektiği yönündeki açıklamalarına Taliban'dan net bir ret yanıtı geldi. Muttaki, askeri tesislerin egemenlik hakkı olduğunu vurgulayarak bu konudaki kırmızı çizgilerini şu sözlerle ifade etti:

"Bagram dahil Afganistan'daki tüm askeri ve sivil tesisler ülkemizin ulusal varlıklarıdır."

İnsan Hakları Kıskacında Uluslararası Yatırımlar

Taliban'ın 2021 yılından bu yana Çin ve İran gibi bölgesel aktörlerle toplamda 7 milyar doları aşan madencilik sözleşmeleri imzalamış olması dikkat çekiyor. Ancak Batılı yatırımcıların ülkeye girişi önünde Birleşmiş Milletler yaptırımları ve insan hakları ihlalleri en büyük bariyer olarak duruyor. Uluslararası gözlemciler ve BM uzmanları, Washington-Kabil hattında normalleşmenin sağlanabilmesi için özellikle kadınların ve kız çocuklarının eğitim, çalışma ve sosyal hayata katılım haklarında somut, ölçülebilir adımlar atılması gerektiğini vurguluyor. Ayrıca, Afganistan'da tutuklu bulunan Amerikan vatandaşlarının durumu da iki ülke arasındaki diplomatik pazarlıkların en hassas maddelerinden biri olmaya devam ediyor.