İran prezidenti Pezeşkianın Hörmüz və BRİKS ilə bağlı tarixi bəyanatı: "Təcavüz dayansa, boğaz açıq qalacaq"

İran prezidenti Məsud Pezeşkian Yeni Dehlidə keçirilən mötəbər BRİKS Sammiti çərçivəsində "India Today" kanalına son dərəcə tənqidi açıqlamalar verib. Regional təhlükəsizlik arxitekturasından qlobal iqtisadi tarazlıqlara qədər bir çox mövzuda Tehranın strateji baxışını bölüşən Pezeşkiyan qonşu ölkələrlə münasibətlərdə yeni səhifə açmaq istədikləri mesajını verdi. İranın Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri (BƏƏ), Səudiyyə Ərəbistanı, Pakistan, Qətər, Rusiya və Çin kimi region ölkələri və qlobal güclərlə heç bir probleminin olmadığını bildirən prezident əsas təhlükənin xarici müdaxilələr olduğunu vurğulayıb.

Regional təhlükəsizlikdə yeni dövr: Ərəb dünyası və qonşularla əməkdaşlıq

Prezident Pezeşkiyan bildirib ki, bölgədə daimi sülh ancaq yerli aktyorların ümumi iradəsi ilə qurula bilər. Qonşu ölkələrin ərazisində yerləşən ABŞ hərbi bazalarından İranı hədəf alan aqressiv fəaliyyətlərdə istifadə edilməsinin qəti əleyhinə olduqlarını bildirən Pezeşkiyan bu vəziyyətin regional sabitliyə zərər verdiyini qeyd edib. İranın heç vaxt müharibəni başlatan tərəf olmadığını xatırladan Peşezkiyan Yaxın Şərq və onun ətrafında təhlükəsizlik və sülhün bərqərar olması üçün bütün region dövlətlərini konkret əməkdaşlığa və birgə fəaliyyətə çağırıb.

ABŞ-ın sanksiyalarına və BRİKS ilə dollar hegemonluğuna qarşı qlobal üsyan

Qlobal iqtisadi sistemdəki ədalətsizliklərdən danışan Pezeşkiyan BRİKS platformasının birqütblü dünya nizamına çox mühüm alternativ təklif etdiyini müdafiə edib. Üzv ölkələrin müstəqil ticarət, investisiya və çoxölçülü iqtisadi tərəfdaşlıqların inkişaf etdirilməsinin vacibliyinə diqqət çəkən İran prezidenti bu həmrəyliyin ABŞ-ın birtərəfli sanksiyaları və iqtisadi təzyiq mexanizmlərini inkar edə biləcəyini deyib. Ortaq layihələrin maliyyələşdirilməsində Yeni İnkişaf Bankının (NDB) rolunu vurğulayan Pezeşkiyan bu yolla ölkələrin ABŞ iqtisadiyyatı və dollardan asılılığını minimuma endirə və daha ədalətli, çoxqütblü qlobal maliyyə sistemi qura biləcəyini bildirib.

Nüvə öhdəlikləri və Hörmüz boğazı üzrə kritik Oman Memorandumu

Beynəlxalq ictimaiyyət tərəfindən yaxından izlənilən nüvə proqramı müzakirələrinə də aydınlıq gətirən Pezeşkian İranın nüvə silahı istehsal etməyə çalışması ilə bağlı iddiaları qəti şəkildə rədd edib. Tehran administrasiyasının Nüvə Silahlarının Yayılmaması Müqaviləsinə (NPT) tam sadiq qaldığını bildirən prezident beynəlxalq hüquq normaları çərçivəsində hər cür konstruktiv danışıqlara açıq olduqlarını bir daha vurğulayıb. O, İranın müharibə tərəfdarı olmadığını, lakin ədalətsiz sanksiyalar və ya hərbi təhdidlər qarşısında heç vaxt boyun əyməyəcəyini vurğulayıb.

Qlobal enerji dəhlizi olan Hörmüz boğazı və dəniz nəqliyyatının təhlükəsizliyi ilə bağlı sualları cavablandıran Pezeşkiyan Omanla diplomatik təmaslar nəticəsində təhlükəsiz keçidlər üçün müəyyən naviqasiya çərçivəsi üzərində razılığa gəldiklərini bildirib. Bölgədəki ərəb ölkələrinin xarici işlər nazirlərinin sabah Omanda bir araya gələrək Hörmüz marşrutu ilə bağlı yekun razılaşmanı imzalayacaqlarını ifadə edən Pezeşkiyan, bu yeni tənzimləmənin ən qısa zamanda beynəlxalq dəniz təşkilatlarına rəsmi olaraq bildiriləcəyini açıqlayıb. Prosesin davamlılığının ABŞ-ın münasibətindən asılı olduğunu bildirən İran prezidenti deyib: “Bu kontekstdə ABŞ təcavüz və ədalətsiz hücumlarını dayandırdıqca beynəlxalq hüquq çərçivəsində marşrut açıq olacaq”Bölgədə sülhün bərqərar olması üçün qonşularla çiyin-çiyinə işləməyə hazır olduqlarını dilə gətirib.