İran və Oman arasında Hörmüz boğazı sazişi: ABŞ-a təslim edilən 7 şərt

Qlobal enerji dəhlizinin ən kritik nöqtələrindən biri olan Hörmüz boğazının gələcəyi ilə bağlı Tehran və Maskat administrasiyaları arasında aparılan gizli diplomatiya nəticəsində tarixi qərar üzə çıxıb. Bildirilib ki, İran və Oman arasında Hörmüz boğazında tranzit rejiminin yenidən təşkili ilə bağlı hərtərəfli razılıq əldə olunub. Regional güc balansına dərindən təsir edəcək bu inkişaf beynəlxalq ictimaiyyətdə geniş əks-səda doğurdu.

Tehran və Maskat arasında diplomatiya sahəsində razılaşma əldə edilib

İranın yarı-rəsmi Tasnim Xəbər Agentliyinə danışan naməlum yüksək vəzifəli rəsmi Tehran və Maskat arasında sentyabrın əvvəlində intensiv texniki və diplomatik təmaslardan sonra yekun razılığın əldə edildiyini açıqlayıb. Sözügedən sazişin region ölkələrinin iştirakı ilə rəsmiləşdirilməsi gözlənilir.

İran prezidenti Məsud Pezeşkian mövzu ilə bağlı əvvəlki açıqlamasında sentyabrın 14-də Omanda Körfəz ölkələrinin xarici işlər nazirləri səviyyəsində geniş iştirakla regional toplantının keçiriləcəyini bildirib. Pezeşkian qeyd edib ki, bu sammitdə Tehran və Maskat arasında əldə olunan Hörmüz boğazı razılaşması rəsmi olaraq dünya ictimaiyyətinə açıqlanacaq.

Hörmüz boğazında giriş-çıxışa nəzarət tamamilə İrana keçir

Razılaşmanın texniki təfərrüatları barədə məlumat verən İran rəsmisi yeni tənzimləmə ilə Hörmüz boğazına giriş yolunun tamamilə İran ərazi suları daxilində qalacağını bildirib. Bundan əlavə, mənbə çıxış yolunun əhəmiyyətli hissəsinin İranın ərazi sularından keçəcəyini bildirib və boğazda dəniz nəqliyyatının tamamilə İranın milli qaydalarına və nəzarətinə tabe olacağını vurğulayıb.

Bu yeni dəniz nəqliyyatı rejiminin tətbiqi ilə ABŞ-ın açıq saxlanılmasında israrlı olduğu və bölgədə hərbi gərginliyin əsas mənbəyi kimi göstərilən cənub marşrutunun tamamilə bağlanacağı bildirildi. Hesab olunur ki, bu addım Vaşinqtonla Tehran arasındakı gərginliyi yeni ölçüyə daşıya bilər.

"ABŞ 7 şərti yerinə yetirməyincə Boğaz açılmayacaq"

Razılaşmanın əldə edilməsinin Hörmüz boğazının dərhal açılacağı anlamına gəlmədiyini açıq şəkildə ifadə edən İran rəsmisi, boğazın açılması üçün vasitəçilər vasitəsilə Vaşinqton administrasiyasına 7 maddəlik şərtlər siyahısının çatdırıldığını açıqlayıb.

Sözügedən şərtlərin İranın ən yüksək hökumət səviyyələri və qərar vermə mexanizmləri tərəfindən təsdiqləndiyini bildirən rəsmi, bu tələblər yerinə yetirilənə qədər Hörmüz boğazının bağlı qalacağını vurğuladı. Proseslə bağlı açıqlama verən səlahiyyətli, “Boğazın açılması tamamilə Amerika tərəfinin İranın şərtlərini yerinə yetirməsindən asılıdır”deyərək topu tamamilə ABŞ rəhbərliyinin əlinə verdi.