Eýran bilen Ummanyň arasyndaky Hormuz bogazy: 7 şert ABŞ-a gowşuryldy

Tähran bilen Muskat administrasiýalarynyň arasynda global energiýa koridorynyň iň möhüm nokatlaryndan biri bolan Hormuz bogazynyň geljegi bilen baglanyşykly gizlin diplomatiýadan taryhy karar çykdy. Eýran bilen Ummanyň arasynda Hormuz bogazynda üstaşyr re regimeimi tertipleşdirmek barada giňişleýin ylalaşygyň gazanylandygy habar berildi. Sebitdäki güýç deňagramlylygyna çuňňur täsir etjek bu ösüş halkara jemgyýetçiliginde uly täsir galdyrdy.

Tähran bilen Muskatyň arasyndaky diplomatiýada ylalaşyk gazanyldy

Eýranyň ýarym resmi Tasnim habar gullugy bilen söhbetdeşlikde näbelli bir ýokary derejeli işgär sentýabr aýynyň başynda Tähran bilen Muskatyň arasynda güýçli tehniki we diplomatik gatnaşyklardan soň gutarnykly ylalaşygyň gazanylandygyny habar berdi. Göz öňünde tutulýan şertnamanyň sebitdäki ýurtlaryň gatnaşmagynda resmi taýdan berilmegine garaşylýar.

Eýranyň prezidenti Masud Pezeşkian bu mesele boýunça ozalky çykyşynda Aýlag ýurtlarynyň daşary işler ministrleriniň derejesinde giňden gatnaşýan sebitleýin ýygnagyň 14-nji sentýabrda Ummanda geçiriljekdigini aýtdy. Pezeshkian bu sammitde Tähran bilen Muskatyň arasynda baglaşylan Hormuz bogazynyň resmi taýdan dünýä jemgyýetçiligine yglan ediljekdigini aýtdy.

Hormuz bogazyndaky giriş gözegçiligi Eýrana doly geçýär

Ylalaşygyň tehniki jikme-jiklikleri barada maglumat beren eýran resmisi, täze düzgün bilen Hormuz bogazyna giriş ýolunyň Eýranyň territorial suwlarynyň içinde galjakdygyny aýtdy. Mundan başga-da, çeşme çykyş ýolunyň ep-esli böleginiň Eýranyň territorial suwlaryndan geçjekdigini mälim etdi we bogazdaky deňiz gatnawynyň Eýranyň milli düzgünlerine we gözegçiligine doly tabyn boljakdygyny aýtdy.

Bu täze deňiz hereketi düzgüniniň durmuşa geçirilmegi bilen ABŞ-nyň açyk bolmagyny talap edýän we sebitdäki harby dartgynlygyň esasy çeşmesi hökmünde görkezilýän günorta ýolunyň doly ýapyljakdygy habar berildi. Bu ädim Waşington bilen Tähranyň arasyndaky dartgynlygy täze bir ölçege alyp biler diýlip hasaplanýar.

"ABŞ 7 şerti ýerine ýetirýänçä bogaz açylmaz"

Eýran resmisi, ylalaşyga gelmegiň Hormuz bogazynyň derrew ulag üçin açyljakdygyny aňlatmaýandygyny aç-açan aýtdy we bogazyň açylmagy üçin araçylar arkaly 7 elementli şertleriň sanawyny Waşington administrasiýasyna gowşurandygyny mälim etdi.

Resmiler göz öňünde tutulan şertleriň Eýranyň iň ýokary hökümet derejeleri we karar bermek mehanizmleri tarapyndan tassyklanandygyny aýtdy we Hormuz bogazynyň bu talaplar ýerine ýetirilýänçä ýapyk boljakdygyny aýtdy. Resmiler bu etap bilen baglanyşykly beren beýanatynda "Bogazy açmak, diňe Eýranyň şertlerini ýerine ýetirýän Amerikan tarapyna bagly" -diýdi. Topy ABŞ-nyň administrasiýasynyň eline berdi.