İranda etiraz aksiyalarına qatılan 3 nəfərə ölüm hökmü çıxarılıb

İran məhkəmə qurumuna bağlı Mizan Online saytının paylaşdığı məlumata görə, Həsən Divbənd, Həmid Kazemi və Rza Zəngənə adlı üç nəfərə verilən edam hökmləri Ali Məhkəmənin təsdiqindən sonra 2026-cı il noyabrın 8-də səhər saatlarında icra edilib.

Edam edilmiş şəxslərə qarşı hansı ittihamlar var?

İran məhkəmə orqanları sözügedən şəxslərin etirazlar zamanı İsrail, ABŞ və müxtəlif düşmən qruplaşmaları adından əməliyyat fəaliyyətlərində iştirak etdiyini əsaslandırıb. Mizan Online tərəfindən verilən açıqlamada həmin şəxslərin Tehranın qərbində yerləşən Kərəc şəhərində molotof kokteyli, qumbaraatan, kəsici və odlu silahlardan istifadə etdikləri, həmçinin ictimai obyektlərə zərər vuraraq yandırdıqları bildirilib.

İş üzrə digər təqsirləndirilən şəxslərə hansı hökmlər verilib?

Eyni məhkəmə çərçivəsində mühakimə olunan digər müttəhimlərə də müxtəlif həbs cəzaları verilib. Məhkəmə orqanları işdə adları açıqlanmayan digər təqsirləndirilən şəxslərin 5 ildən 10 ilə qədər həbs cəzasına məhkum edildiyini açıqlayıb.

İranda yaşayış xərclərinin yüksək olması səbəbindən dekabr ayında başlayan və qısa zamanda hökumət əleyhinə nümayişlərə çevrilən etirazlar yanvarın 8 və 9-da pik həddinə çatdı. Səlahiyyətlilər ölkə daxilində zorakılıqlarda 3 mindən çox insanın həyatını itirdiyini açıqlasa da, hadisələri xarici terror aktları kimi qiymətləndirdilər.

İran hüquq sistemində ölüm hökmləri Ali Məhkəmə tərəfindən təsdiq edildikdən sonra icra olunur. Oxşar hallarda məhkəmə prosesi yerli məhkəmələrin və Ali Məhkəmənin nəzarəti instansiyasının qərarları ilə yekunlaşır və cavabdehlərin beynəlxalq hüquq və yerli qanunvericilik çərçivəsində etiraz hüquqları prosesdən asılı olaraq qiymətləndirilir.

Nəticə

İran administrasiyasının etirazlara münasibəti məhkəmə qərarları ilə sərt şəkildə həyata keçirilməkdə davam edir. Hadisələrin “terror aktı” kimi qələmə verilməsi və buna uyğun olaraq ağır cəzaların tətbiqi ölkədə ictimai müxalifətin yatırılmasında məhkəmə orqanlarından fəal vasitə kimi istifadə olunduğunu göstərir.

Məhkəmə zamanı müttəhimlərə verilən müxtəlif həbs cəzaları cinayətin miqyasının geniş miqyasda qiymətləndirildiyini göstərir. Edamlar hökumətin ictimai asayişi təhdid edən hərəkətlərə qarşı barışmaz mövqe tutmaq strategiyasının bir hissəsi kimi qiymətləndirilə bilər.

Mümkün təsirlər

Edamlar İran daxilində etiraz hərəkatlarının gedişatına çəkindirici təsir göstərə bilər. Lakin bu vəziyyət beynəlxalq arenada İrana qarşı insan haqları tənqidlərinin artmasına və diplomatik gərginliyin artmasına səbəb ola bilər.

Oxşar işlərdə mühakimə olunan digər müttəhimlərə verilən həbs cəzaları sosial iğtişaşların davam etdiyi bölgələrdə təhlükəsizlik tədbirlərinin gücləndiriləcəyini göstərir. Belə hüquqi proseslərlə bölgədəki siyasi atmosferin daha da qütbləşəcəyini gözləmək olar.

Fikirləriniz

İrandakı məhkəmə proseslərini və etirazların nəticələrini necə qiymətləndirirsiniz? Hüquqi proseslərin sosial konsensusa təsiri haqqında nə düşünürsünüz? Fikirlərinizi şərhlərdə paylaşa bilərsiniz.