İranda Müctəba Xamenei dövrü: ABŞ və İsrailə qarşı uzunmüddətli müharibə strategiyası

ABŞ-ın nüfuzlu xarici siyasət kanallarından biri olan "Foreign Policy" jurnalında regional ekspert Sina Toossinin imzası ilə dərc olunan geniş təhlil Yaxın Şərqdə hərbi balansları sarsıdacaq dəyişikliyi ortaya çıxarıb. Təhlillərə görə, İranın yeni dini lideri Müctəba Xamenei ölkənin müdafiə və milli təhlükəsizlik arxitekturasını köklü şəkildə yenidən nəzərdən keçirir. Xüsusilə 2025-ci ilin iyun ayından bəri davam edən qarşıdurmalarda ciddi itkilər verən İran hərbi komandanlığı ABŞ və İsraillə uzun illər davam edəcək dağıdıcı müharibəyə hazırlaşmaq üçün tamamilə yenidən qurulur.

Müctəba Xamenei tərəfindən həyata keçirilən digər yüksək səviyyəli təyinatlar da Tehranın müdafiə mövqeyindən təcavüzkar hücum doktrinasına keçdiyini təsdiqləyir. Silahlı Qüvvələrin Baş Qərargah rəisi vəzifəsinə təyin olunan Əli Abdullahiyə döyüş zamanı komandanlıq zəncirini daha mərkəzləşdirilmiş və sürətli qərar qəbul edən struktura çevirmək tapşırılıb. Digər tərəfdən, sui-qəsd nəticəsində dünyasını dəyişən Məhəmməd Pakpurdan sonra rəsmi olaraq İnqilab Keşikçiləri Korpusunun komandanı təyin edilən və general-mayor rütbəsinə yüksələn Əhməd Vahidiyə verilən göstərişlər İranın yeni hərbi yolunu açıq şəkildə ortaya qoyur. Jurnaldakı məlumata görə, Xamenei Vahidiyə hərbi çəkindirmə qabiliyyətini maksimuma çatdırmaq, eyni zamanda düşmən ünsürlərinə qarşı güclü hücum əməliyyatları təşkil etməyə hazır olmaq üçün ciddi göstəriş verib.

Bu yeni müharibə hazırlığı təkcə quru qoşunları ilə məhdudlaşmır, həm də dəniz sərhədləri və daxili təhlükəsizlikdə öz əksini tapır. Sui-qəsd nəticəsində öldürülən Əli Rza Təngsiri yerinə İnqilab Keşikçiləri Dəniz Qüvvələrinin rəhbəri olan Əli Əzmai qlobal ticarətin ən kritik nöqtəsi olan Hörmüz boğazını nəzarətdə saxlamaqla Vaşinqtona qarşı ən güclü kozu idarə edəcək. İçəridə sosial müxalifətə qarşı barışmaz mövqeyi ilə tanınan Hüseyn Taib Bəsic təşkilatına rəhbər təyin edildi və daxili kəşfiyyat və təhlükəsizlik şəbəkəsini gücləndirmək vəzifəsi verildi.

Xamneyinin atdığı bu strateji addımlar göstərir ki, İran bir tərəfdən danışıqlar aparmaq qabiliyyətinə malik institusional dövlət strukturu qurub, digər tərəfdən isə uzunmüddətli müharibəyə tab gətirmək qabiliyyətini institutlaşdırıb. Tehranın son məqsədi ABŞ və müttəfiqlərini İranla davamlı və ədalətli razılaşmanın ucu açıq müharibə aparmaqdan qat-qat az baha başa gələcəyini qəbul etməyə məcbur etməkdir.