Eýranda Mojtaba Hameneý döwri: ABŞ we Ysraýyla garşy uzak möhletleýin söweş strategiýasy

ABŞ-nyň abraýly daşary syýasat kanallaryndan biri bolan "Daşary syýasat" magazineurnalynda sebitleýin bilermen Sina Toosiniň goly bilen çap edilen giňişleýin derňew, Eastakyn Gündogardaky harby deňagramlylygy sarsdyrjak üýtgeşmäni ýüze çykardy. Seljerişe görä, Eýranyň täze dini lideri Mojtaba Hameneýi ýurduň goranmak we milli howpsuzlyk arhitekturasyna düýpgöter täzeden seredilýär. Esasanam 2025-nji ýylyň iýun aýyndan bäri dowam edýän konfliktlerde uly ýitgi çeken Eýranyň harby serkerdeligi, ABŞ we Ysraýyl bilen uzak ýyllap dowam etjek weýrançylykly söweşe taýýarlyk görmek üçin düýbünden üýtgedilýär.

Hormuz Trump bogazy we stoluň üstündäki agyr şertler

Eýranyň 2018-nji ýyldan bäri durmuşa geçiren "strategiki sabyr" strategiýasynyň ABŞ we Ysraýyl tarapyndan gowşaklyk hökmünde kabul edilýändigini göz öňünde tutup, Tähranyň täze administrasiýasy indi bu syýasaty doly ýatyrdy. Täze döwürde duşman aktýorlaryna agyr baha tölemegi maksat edinýän Eýran, diplomatiýanyň gapysyny doly ýapmasa-da, öňküsinden has agyr şertlerde gepleşik stolunda oturjakdygyny mälim etdi. Nationalokary Milli Howpsuzlyk Geňeşiniň sekretary Muhsin Rizaýyň Hytaýyň ilçisi bilen ilkinji resmi duşuşygynda tutanýerliligi bu kararyň iň anyk görkezijisi boldy. Ryzaý ýygnakda şu taryhy jaňy etdi:

"Waşington söweşi gutarýança, Eýranyň petiklenen serişdelerini boşadýan we araçylaryň üsti bilen berlen beýleki şertleri ýerine ýetirýänçä Hormuz bogazy ýapyk bolar. Şu nukdaýnazardan diňe Liwandaky söweşler däl, eýsem Gazadaky hem derrew gutarmaly."

Hameneýiniň bu strategiki ädimleri, bir tarapdan, Eýranyň gepleşik ukyby bolan institusional döwlet gurluşyny gurandygyny, beýleki tarapdan bolsa uzak möhletli urşa garşy durmak ukybyny gurandygyny görkezýär. Tähranyň esasy maksady ABŞ-ny we onuň ýaranlaryny Eýran bilen dowamly we adalatly ylalaşyk gazanmagyň açyk söweş alyp barmakdan has arzan boljakdygyny kabul etmäge mejbur etmek.