İranın 'batmaz təyyarə gəmisi' vuruldu: Qeşm adası niyə hədəfdir?

Gecə saatlarında yayılan xəbərlərə görə, İranın cənub sahillərində yerləşən və strateji əhəmiyyəti ilə tanınan Qeşm adası raket hücumlarının hədəfi olub. Yerli mənbələrdə və İran mediasında yer alan iddialara görə, adaya ən azı altı raket düşüb. Hücumdan sonra bölgədə dəyən zərərin qiymətləndirilməsi işləri davam etsə də, ölən və ya yaralananların sayı ilə bağlı hələlik rəsmi açıqlama verilməyib. Hörmüz boğazının qapısı olan bu kritik adanın vurulması bölgədəki hərbi gərginliyi yeni ölçüyə daşıdı.

Hörmüz Boğazının Kilidi və Qlobal Enerji Dəhlizi

Fars körfəzinin ən böyük adası olan Keşm geosiyasət baxımından əsas nöqtə kimi çıxış edir. Təxminən 1445 kvadrat kilometr böyük bir səth sahəsi olan adada Benderi ləhcəsində danışan təxminən 148 min insan yaşayır. Dünyanın ən işlək neft və təbii qaz daşıma marşrutlarından biri olan Hörmüz boğazının düz girişində yerləşən Qeşm adası qlobal enerji təhlükəsizliyi üçün mühüm nəzarət nöqtəsi hesab olunur. Bu strateji yer adanı həm iqtisadi, həm də hərbi planlaşdırmanın mərkəzinə qoyur.

İranın "batmaz təyyarə gəmisi" və asimmetrik müharibə

Hərbi analitiklər və müdafiə ekspertləri Qeşm adasını sıradan bir torpaq parçası kimi deyil, İranın bölgədəki "batmaz təyyarə gəmisi" kimi təyin edirlər. Ada İran Silahlı Qüvvələrinin xüsusilə qeyri-ənənəvi, yəni “asimmetrik”, dəniz əməliyyatlarında istifadə etdiyi ən mühüm bazalardan biridir. Əl-Cəzirə kanalına şərh verən təqaüdçü livanlı briqada generalı Həsən Cuni qeyd edir ki, Qeshm yeraltı tikilmiş nəhəng “raket şəhəri”nə ev sahibliyi edir. Cuniyə görə, bu yeraltı qurğular İranın bölgədəki çəkindirici və hücum hərbi potensialının əsas dayağıdır.

Həm Azad Ticarət Zonası, həm də Təbii İrs

Keşm adası hərbi istehkam ərazisi olmaqla yanaşı, həm də iqtisadi və coğrafi zənginliyi ilə seçilir. Ada 1989-cu ildən azad ticarət və sənaye zonası statusu sayəsində İran iqtisadiyyatı üçün mühüm xarici ticarət qapısı rolunu oynayır. Bütün bunlara əlavə olaraq, təbiət möcüzəsi olan Qeşm həm də nəhəng labirint kimi duz mağaraları və bənzərsiz manqrov meşələri ilə tanınır. Həm hərbi qala, həm də təbii cənnət olan bu kritik adaya edilən son hücum bölgədəki incə tarazlıqları dərindən sarsıtmaq potensialına malikdir.