İş qəzalarında kritik hədd: Ən aşağı inzibati cərimə 44 min TL-ni keçdi və rekord qırdı

İstanbul Göktürkdə məşhur aktyor Kıvanç Tatlıtuğun yaşadığı evdə bir işçinin hündürlükdən yıxılaraq xəsarət alması ilə nəticələnən qəza Türkiyədə iş sağlamlığı və təhlükəsizliyi (İSG) tədbirləri və qanuni sanksiyaları yenidən müzakirəyə çıxarıb. Hər il yüz minlərlə işçinin yaralanmasına və ya ölümünə səbəb olan iş qəzaları həm işəgötürənlərin məsuliyyətini, həm də işçilərin qanuni hüquqlarını şübhə altına alır. Bu çərçivədə qaydalara əməl etməyən işəgötürənlərə tətbiq edilən ən aşağı inzibati cərimə 44.443 TLyə çatıb.

İş qəzasından sonra izləniləcək hüquqi proses və xəstəxana xərcləri

İş qəzası baş verdikdə, ilk və ən kritik addım qurbanın sağlamlığını bərpa etməkdir. Yaralı işçinin müalicə prosesi zamanı bütün xəstəxana və tibbi müdaxilə xərcləri Sosial Müdafiə Təşkilatı (SGK) tərəfindən qarşılanır. Ancaq prosesin qanuni şəkildə tamamlanması üçün qəzanın ən geci 3 iş günü ərzində SGK-ya bildirilməsi lazımdır. İşəgötürən bu bildirişi etməsə, işəgötürənin ciddi inzibati cəzalarla üzləşməsi qaçılmazdır. Qəzaya uğramış işçilər və ya onların yaxınları da hüquq-mühafizə orqanlarına və SGK-ya birbaşa məlumat verərək hüquqlarının itirilməsinin qarşısını ala bilərlər.

2026-cı il İş Sağlamlığı və Təhlükəsizliyi Cəzaları və Qadağanedici Sanksiyalar

Əməyin mühafizəsi və təhlükəsizlik qaydalarını pozan, lazımi tədbirləri görməyən iş yerlərinə qarşı sanksiyalar ildən-ilə daha da sərtləşir. Ən son qaydalarla İSG qaydalarını pozan müəssisələrə tətbiq ediləcək minimum inzibati cərimə 44.443 TL olaraq təyin olundu. İş yerinin təhlükə sinfinə (az təhlükəli, təhlükəli, çox təhlükəli) və işçilərin sayına görə bu cərimələr qat-qat artır və milyonlarla lirəyə çata bilər. Xüsusilə hündürlükdən yıxılma kimi həyati təhlükəsi olan qəzalarda lazımi qoruyucu vasitələrin verilmədiyi müəyyən olunarsa, ən yüksək həddə cinayət cəzası tətbiq edilir.

Müvəqqəti əlilliyə görə müavinət və işçilərin maddi hüquqları

İstehsalatda qəza keçirən və xəstəxanadan xəstəlik məzuniyyəti arayışı alan işçilərə işləyə bilmədikləri müddətdə SGK tərəfindən müvəqqəti əlillik müavinəti ödənilir. 2026-cı ildən yenilənən bu müavinət işçinin stasionar müalicə üçün gündəlik qazancının yarısı, ambulator müalicə üçün isə üçdə ikisi kimi hesablanır. Bundan əlavə, istehsalat qəzası nəticəsində peşə üzrə əmək qabiliyyətinin ən azı 10%-ni itirmiş işçilərə daimi əlillik müavinətləri verilir. Bədbəxt hadisədə işəgötürənin təqsiri varsa, işçinin maddi və mənəvi ziyanın ödənilməsi üçün məhkəməyə müraciət etmək hüququ var.