İsrail mətbuatından diqqətəlayiq təhlil: Türkiyə Ay Hədəfi ilə Kosmos Yarışında çıtayı yüksəldir

Türkiyənin milli kosmos proqramı çərçivəsində atdığı qərarlı addımlar beynəlxalq aləmdə səslənməkdə davam edir. Nəhayət, İsrail mətbuatı Ankaranın Ay və dərin kosmos missiyaları ilə bağlı strateji planlarını ətraflı təhlillə işıqlandırıb. Təl-Əvivdə çıxan məşhurMaariv qəzeti Türkiyənin kosmos texnologiyalarında sürətlə yüksəldiyini "Türkiyə çıtayı yüksəldir" başlığı ilə oxucularına açıqladı. Qəzet Türkiyənin peyk layihələrindən tutmuş insanlı kosmos missiyalarına qədər uğur hekayəsinin indi 384 min kilometr uzaqlıqdakı Ay hədəfi ilə taclandığını yazıb.

Türkiyənin kosmos macərası və keçmişdən günümüzə mərhələləri

Maariv təhlilində Türkiyənin kosmos səyahətinin tarixi inkişafına geniş yer ayırıb. Türkiyənin bu sahədə ilk addımlarının 1990-cı illərdə müşahidə peyk layihələri ilə atıldığı xatırladılıb. 2003-cü ildə BILSAT-1 müşahidə peykinin kosmosa göndərilməsi ilə başlayan proses, 2011-ci ildə tamamilə Türkiyədə dizayn edilmiş və istehsal edilən yerli müşahidə peyki RASATın orbitə buraxılması ilə kritik mərhələyə çatmışdır.

Xəbərdə 2018-ci ildə qurulan Türkiyə Kosmos Agentliyi (TUA) sayəsində bütün layihələrin vahid milli proqram altında birləşdirilməsinin uğuru sürətləndirdiyi vurğulanıb. Bundan əlavə, Alper Gezeravcının 2024-cü ilin yanvarında kosmosa çıxan ilk türk astronavt kimi tarix yazması Türkiyənin kosmos baxışında ən mühüm dönüş nöqtələrindən biri kimi təsvir edilib.

Türkiyənin Artemida Sazişi və Qlobal Əməkdaşlıq İmzası

İsrail mətbuatı Türkiyənin kosmos diplomatiyasındakı son addımlarına da diqqət çəkib. Avqustun 31-də NASA-nın Vaşinqtondakı qərargahında keçirilən mərasimdə Ankaranın Artemida müqaviləsini imzalaması təhlillərə geniş yer verib. Türkiyənin üzv olması ilə bu beynəlxalq müqaviləni imzalayan ölkələrin sayının 71-ə yüksəldiyini bildirən qəzet “Türkiyənin gözü rəsmi olaraq Aydadır” şərhini yazıb.

Artemis müqaviləsi; Onun məqsədi Ayı, Marsı və digər göy cisimlərini dinc məqsədlərlə tədqiq etmək, ölkələr arasında şəffaflıq, əməkdaşlıq və qarşılıqlı yardım prinsiplərini gücləndirməkdir. Bu imzanın oktyabr ayında Antalyada keçiriləcək Beynəlxalq Astronavtika Konqresindən əvvəl atılması Türkiyənin qlobal kosmos arenasında nüfuzunu artıran strateji addım kimi şərh edilib.

AYAP-1 və AYAP-2 ilə Ay Səthində Sərt və Yumşaq Eniş Planı

Maariv Türkiyə üçün ən konkret hədəfin AYAP-1 (Ay Araşdırma Proqramı-1) layihəsi olduğunu ifadə edərək, bu missiyanın texniki detallarını paylaşıb. Layihə çərçivəsində Türkiyədə hazırlanan kosmik gəminin Aydan təxminən 100 kilometr yüksəklikdəki orbitə çıxması planlaşdırılır. Daha sonra tamamilə yerli və milli imkanlarla hazırlanmış hibrid hərəkət sistemindən istifadə edərək Ay səthinə sərt eniş etmək hədəflənir.

Başlanğıcda buraxılış cədvəli 2026-cı il kimi planlaşdırılsa da, bu tarixin 2027-ci ilə qədər yeniləndiyi bildirilmişdi. Kritik missiyanın ABŞ-ın Florida ştatındakı Kanaveral burnu bazasından SpaceX şirkətinə məxsus Falcon 9 raketi ilə yerinə yetiriləcəyi bildirildi.

Qəzet Türkiyənin hədəflərinin sərt enişlə məhdudlaşmadığını bildirərək, növbəti mərhələ olan AYAP-2 missiyasına da toxunub. Bildirilib ki, bu ikinci mərhələdə Türkiyə öz daşıyıcı aparatları və mühərrik sistemlərindən istifadə edərək Aya çatmağı hədəfləyir və Türkiyə istehsalı olan kosmik gəmi ilə Ay səthinə yumşaq eniş etməyi planlaşdırır. Peyk texnologiyaları ilə başlayan bu macəra, insanın kosmos uçuşlarının ardından Ay proqramı ilə tamamilə yeni və daha iddialı bir ölçüyə götürülür.