İsrail mətbuatından etiraf: Tramp-Netanyahu münasibətləri pozulub, Qəzza planı çıxılmaz vəziyyətdədir!

İsraildə yerləşən Haaretz qəzeti Qəzzada daimi sülh və atəşkəsə nail olmaq üçün diplomatik səylərin tam dalana dirəndiyini yazıb. Qəzetdə dərc olunan təhlildə diplomatik dalana dirənən əsas səbəblərin İsrailin baş naziri Binyamin Netanyahunun siyasi hesablamaları və qarşıdan gələn seçkilər olduğu vurğulanıb. ABŞ-ın regiona baxışı ilə müstəvidəki reallıqların tamamilə zidd olduğu bildirilərkən, Vaşinqtonla Təl-Əviv arasındakı uçurum getdikcə genişləndiyi ifadə edildi.

İsrail Təhlükəsizlik Bürokratiyası Sülh Şurasını boykot edir

Xəbərdə bildirilib ki, atəşkəsdən bir ilə yaxın vaxt keçməsinə baxmayaraq, konkret irəliləyiş əldə olunmayıb. Oktyabrın 27-də İsraildə keçiriləcək parlament seçkilərinə və ABŞ-da kritik aralıq seçkilərinə iki aydan az vaxt qaldığı üçün proses tam dayanıb. Qəzetə danışan adı açıqlanmayan yüksək səviyyəli mənbə bildirib ki, Sülh Şurası ilə İsrail təhlükəsizlik bürokratiyası arasında dərin etimadsızlıq var. Bildirilib ki, İsrail Milli Təhlükəsizlik Şurası, Müdafiə Nazirliyi və Cənub Regional Komandanlığında bəzi yüksək vəzifəli şəxslər Sülh Şurası ilə işləməkdən açıq şəkildə imtina ediblər. İddia edilib ki, bu məmurlar Trampın sülh planını həyata keçirməyin ictimaiyyətdə “hökumət İsraili satıb” fikrini yaradacaq və planı sabotaj ediblər.

Xatırladığınız kimi, Qəzza Sülh Şurası iyulun 30-da Trampın 15 maddədən ibarət sülh "Yol xəritəsi" sənədini dərc edib. Bu layihə HƏMAS-ın tərksilahını, hakimiyyətin mülki Milli Komitəyə verilməsini və İsrail ordusunun Qəzzadan tədricən çıxarılmasını nəzərdə tuturdu. Bununla belə, Baş nazir Netanyahu avqustun 9-da bu planı qəti şəkildə rədd edərək, hər hansı bir geri çəkilmədən əvvəl bütün Fələstinli qrupların tamamilə tərksilah edilməsini şərtləndirdi.

Siyasi hesablamalar və Qəzza Administrasiyasına mane olmaq cəhdləri

Haaretz-in məlumatına görə, İsrail hökumətinin Trampın planını əngəlləmək cəhdləri sistemli dövlət siyasətinə çevrilib. Oktyabrın 27-də keçiriləcək parlament seçkiləri öncəsi səsvermədə qalib gələn Netanyahunun rəhbərlik etdiyi Likud Partiyası ifrat sağçı bazasını möhkəmləndirmək üçün barışmaz mövqe nümayiş etdirir. Bu maneçilik siyasətinin ən konkret nümunəsi mülki idarəetmə sahəsində baş verdi. Keçid dövründə Qəzzada ictimai asayişi təmin etmək məqsədi ilə yanvar ayında Əli Şaasın sədrliyi ilə yaradılmış texnokrat komitə (Qəzza İdarəsi Milli Komitəsi) yeni polis qüvvəsi yaratmaq üçün minlərlə fələstinlini işə cəlb etmişdi. Lakin İsrail administrasiyası bu personalın təlim keçmək üçün Misirə keçməsinə mane olub. Sülh Şurasının rəsmiləri narahatdırlar ki, bu insanların tərk etmələrinə icazə verilsə belə, İsrail təhlükəsizlik bəhanələri ilə onların Qəzzaya qayıtmasını tamamilə qadağan edəcək.

Tramp və Netanyahu arasında körpülər tamamilə qırılıb

Qəzetə danışan başqa bir mənbə Donald Tramp və Benyamin Netanyahu arasında şəxsi münasibətlərin "son dərəcə pis" səviyyədə olduğunu və keçmişin sıx müttəfiqlik ruhundan əsər-əlamət qalmadığını bildirib. 29 sentyabr 2025-ci ildə Tramp məhbusların azad edilməsi, HƏMAS-ın tərksilahı, İsrail ordusunun bölgədən qismən çıxarılması və beynəlxalq sabitlik qüvvələrinin yaradılmasını əhatə edən 20 maddədən ibarət hərtərəfli sülh planını elan etdi.

Planın birinci mərhələsi 10 oktyabr 2025-ci ildə qüvvəyə minib və HƏMAS öz öhdəliklərini yerinə yetirib. Lakin İsrail öz öhdəliklərindən geri çəkilərək hərbi əməliyyatlarını davam etdirir. İsrailin mövqeyinə baxmayaraq, Tramp BMT Təhlükəsizlik Şurasının 17 noyabr 2025-ci il tarixli 2803 saylı qətnaməsi ilə dəstəklənən planın ikinci mərhələsinə yanvarın ortalarında başladığını açıqlayıb. İkinci mərhələ İsrail ordusunun daha geniş ərazilərdən çıxarılmasını və yenidənqurma fəaliyyətlərini nəzərdə tutsa da, İsrail ordusu Qəzza zolağının təxminən 60 faizini hələ də işğal altında saxlamaqda davam edir. Təl-Əviv administrasiyası isə qoşunların geri çəkilməzdən əvvəl mütləq tərksilah edilməsində israr edərək prosesi bağlamaqda davam edir.