Израил басма сөзүнөн моюнга алуу: Трамп-Нетаньяхунун мамилеси бузулду, Газа планы туңгуюкта!

Израилде чыгуучу Haaretz гезити Газада туруктуу тынчтыкка жана ок атышпоого жетишүү үчүн дипломатиялык аракеттер толук туңгуюкка жеткенин жазды. Гезитте жарыяланган анализде дипломатиялык туңгуюктун негизги себептеринин Израилдин премьер-министри Биньямин Нетаньяхунун саясий эсептөөлөрү жана алдыдагы шайлоолор экени баса белгиленди. АКШнын аймакка болгон көз карашы менен жердеги реалдуулуктардын такыр карама-каршы экени белгиленип, Вашингтон менен Тель-Авивдин ортосундагы ажырымдын бара-бара кеңейип баратканы белгиленди.

Израилдик коопсуздук бюрократиясы Тынчтык Кеңешине бойкот жарыялайт

Кабарда ок атышпоо келишиминен бери бир жылга жакын убакыт өтсө да, конкреттүү жылыш боло электиги айтылды. Израилде 27-октябрда боло турган парламенттик шайлоого жана АКШдагы критикалык орто мөөнөттүү шайлоого эки айдан аз убакыт калгандыктан процесс толугу менен токтоп калды. Гезитке сүйлөгөн аты аталбаган жогорку даражалуу булак Тынчтык Кеңеши менен Израилдин коопсуздук бюрократиясынын ортосунда терең ишенбөөчүлүк бар деп билдирди. Израилдин Улуттук коопсуздук кеңешинде, Коргоо министрлигинде жана Түштүк аймактык командачылыгында кээ бир жогорку даражалуу кызматкерлердин Тынчтык кеңеши менен иштөөдөн ачык баш тартканы белгиленди. Бул аткаминерлер Трамптын тынчтык планын ишке ашыруу коомчулукта «өкмөт Израилди сатып жиберди» деген пикирди жаратат деп ойлошкону жана бул планды саботаж кылганы айтылган.

Эсиңиздерде болсо керек, Газа Тынчтык Кеңеши Трамптын 15 беренеден турган тынчтык "Жол картасы" документин 30-июлда жарыялаган. Бул долбоор Хамастын куралсызданышын, бийликти жарандык Улуттук комитетке өткөрүп берүүнү жана Израил армиясынын Газадан акырындап чыгып кетишин караган. Бирок премьер-министр Нетаньяху 9-августта бул планды чечкиндүү түрдө четке кагып, бардык палестиналык топтор чыгып кеткенге чейин куралсызданууну шарттаган.

Саясий эсептер жана Газа башкаруусуна тоскоолдук кылуу аракеттери

Гаарецтин айтымында, Израил өкмөтүнүн Трамптын планына бөгөт коюу аракеттери системалуу мамлекеттик саясатка айланды. 27-октябрда өтө турган парламенттик шайлоо алдындагы шайлоолордо жеңилип жаткан Нетаньяху жетектеген Ликуд партиясы ашынган оңчул базасын чыңдоо үчүн келишпес мамиле кылууда. Мындай тоскоолдук саясаттын эң конкреттүү мисалы жарандык башкаруу тармагында болгон. Газада өткөөл мезгилде коомдук тартипти камсыз кылуу максатында январь айында Али Шаастын жетекчилигинде түзүлгөн технократиялык комитет (Газа башкаруусунун улуттук комитети), жаңы полиция күчтөрүн түзүү үчүн миңдеген палестиналыкты жалдаган болчу. Бирок Израилдин администрациясы бул персоналдын Египетке окуудан өтүшүнө тоскоол болгон. Тынчтык кеңешинин расмийлери бул кишилердин чыгып кетишине уруксат берилсе да, Израил коопсуздук шылтоосу менен алардын Газага кайтууларына толук тыюу салат деп тынчсызданышууда.

Трамп менен Нетаньяхунун ортосундагы көпүрөлөр толугу менен бузулду

Гезит менен сүйлөшкөн дагы бир булак, Дональд Трамп менен Беньямин Нетаньяхунун ортосундагы жеке мамилелер "өтө начар" деңгээлде экенин жана өткөндүн жакын союздаштык рухунан эч кандай изи калбаганын билдирди. 2025-жылдын 29-сентябрында Трамп туткундарды бошотуу, Хамасты куралсыздандыруу, Израил армиясын аймактан жарым-жартылай чыгаруу жана эл аралык стабилдештирүү күчтөрүн түзүү камтылган 20 пункттан турган тынчтык планын жарыялаган.

Пландын биринчи этабы 2025-жылдын 10-октябрында күчүнө кирди жана Хамас өз милдеттенмелерин аткарды. Бирок Израил өзүнө алган милдеттенмелеринен баш тартып, аскердик операцияларын улантты. Израилдин позициясына карабастан Трамп, БУУнун Коопсуздук Кеңешинин 2025-жылдын 17-ноябрындагы 2803-резолюциясы тарабынан колдоого алынган пландын экинчи этабын январь айынын орто ченинде ишке киргизгенин жарыялады. Экинчи этапта Израил армиясынын чоңураак аймактардан чыгып кетиши жана кайра куруу иштери каралса, Израил армиясы Газа тилкесинин болжол менен 60 пайызын дагы эле басып алууну улантууда. Ал эми Тель-Авив администрациясы аскерлерди чыгарып кеткенге чейин абсолюттук куралсызданууну талап кылуу менен процессти жабууну улантууда.