İsrailin Əbu əl-Zuhur hücumu bölgəni stimullaşdırdı: "Dəmir yumruq Türkiyəni dayandıra bilməz"

Tel-Əviv rəhbərliyinin Suriyanın şimalında yerləşən Əbu əl-Zuhur hərbi hava limanını hədəfə alması beynəlxalq ictimaiyyətdə geniş əks-səda doğurub. Təhlildə vurğulanır ki, bu hərbi addım İsrailin bölgədəki diplomatik və hərbi çarəsizliyini, eləcə də daxili siyasətdə dərin ilişib qaldığını ortaya qoyur. İsrail tərəfi Türkiyənin bölgədəki hərbi istehkamlarının qarşısını aldığını iddia edərək hücumu müdafiə etməyə çalışsa da, Ankara bu əsassız iddiaları qəti şəkildə rədd edib.

İsrailin Seçki Hesablamaları və Regional Gərginlik

Qlobal diplomatiyanın mərkəzləri olan Vaşinqton, Dəməşq və Ankaranın Təl-Əvivin qəsdən gərginliyi artırdığına dair ümumi fikri var. Böyük Britaniyada yerləşən qlobal xəbər agentliyiReutersə danışan yüksək səviyyəli diplomatik mənbələr hərbi təcavüzün pərdəarxası ilə bağlı açıq şəkildə ümumiləşdirir. Mənbələr deyir ki, “İsrailin təhlükəsizlik narahatlıqları iki aydan sonra keçiriləcək ümumi seçkilərlə bağlı siyasi hesablamalarla iç-içədir”.

Türkiyə 2011-ci ildən həm sərhəd təhlükəsizliyini qorumaq, həm də terror ünsürlərini məhv edərək sabitliyi bərqərar etmək məqsədilə Suriyada qanuni hərbi mövcudluğunu qoruyub saxlayır. Ankaranın 2016-cı ildə başlatdığı sərhədyanı əməliyyatlar, 2020-ci ildə İdlibdə hərbi qüdrətinin güclənməsi və nəticədə Əsəd rejiminin devrilməsi və Əhməd əl-Şaranın prezident kürsüsünə keçməsi Türkiyənin bölgədəki strateji mövqeyini daha da gücləndirdi. İsrail isə Türkiyənin Suriya ərazisində qura biləcəyi mümkün hava hücumundan müdafiə sistemlərinin hava qüvvələrinin sərbəst hərəkətini tamamilə məhdudlaşdıracağından narahatdır.

Diplomatik cəbhədə İsrailə qarşı ümumi mövqe

İsrailin son iki həftədə Suriya ərazisinə həyata keçirdiyi 27 hava hücumu və 36 quru əməliyyatı hətta müttəfiqi ABŞ-ın da reaksiyasına səbəb olub. Təl-Əvivin birtərəfli aqressiv addımlarını ən sərt tonda pisləyənlər arasında ABŞ-ın Suriya üzrə xüsusi nümayəndəsi və Ankaradakı səfiri Tom Barak da olub.

Beynəlxalq təhlil hesabatlarında ABŞ Prezidenti Donald Tramp və Prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğan arasındakı yaxın münasibətlər, həmçinin Trampın Türkiyənin yenidən F-35 proqramına daxil edilməsi ilə bağlı mesajları Vaşinqton administrasiyasının Ankaranı regionda özünün ən kritik və strateji müttəfiqi kimi gördüyünü sübut edir. Bu vəziyyət qlobal miqyasda bir çox aktorun İsrailin birtərəfli addımlarına qarşı Türkiyənin tərəfində durması kimi şərh edilir.

Qəzzada apardığı müharibəyə görə beynəlxalq arenada ciddi təzyiqlərə məruz qalan İsrailin baş naziri Benyamin Netanyahu getdikcə Türkiyəni regional rəqib kimi göstərməyə çalışır. Prezident Ərdoğanın İsrail hökumətinin Qəzzada törətdiyi qırğınlarla bağlı sərt tənqidləri davam edərkən, Netanyahunun kabineti birbaşa Ankaranı hədəf alan bəyanatlara əl atır. Belə görünür ki, İsrail Əbu əl-Zuhur kimi kritik bazalara hücum etməklə Türkiyənin Suriya sahəsində təsirini məhdudlaşdırmağı hədəfləyir.

Dəməşq-Ankara xətti gücləndikcə, "Dəmir yumruq" qeyri-kafi olaraq qalır

Dəməşq və Ankara arasındakı coğrafi yaxınlıq və son zamanlar sürət qazanan ikitərəfli əlaqələr Türkiyənin Suriyadakı gələcəyini regional bərabərliyin ən mühüm elementlərindən birinə çevirir. Prezident Şara başda olmaqla yeni Dəməşq administrasiyası da regional sabitliyi təmin etmək üçün həm ərəb dünyası, həm də Qərb ölkələri ilə münasibətlərini yaxşılaşdırmaq üçün intensiv səylər göstərir.

İsrailin son hərbi təxribatının Vaşinqtonla münasibətlərə necə təsir edəcəyi və Dəməşq-Ankara xəttində yeni balanslar qlobal miqyasda müzakirə olunmağa davam edir. Beynəlxalq təhlükəsizlik analitikləri Türkiyənin Suriya, Livan və Qəzza zolağında dərinləşən təsirinin qarşısını almasının İsrailin qeyri-mümkün olduğunu bildirirlər:İsrail zərər verə bilər, lakin Türkiyənin regional təsirini genişləndirməsinin qarşısını almaq üçün heç vaxt tək dəmir yumruq kifayət etməyəcək”