İştirak Sığortasında Böyük Artış: Birinci Yarımda artım 50 faizi ötdü

Türkiyədə faizsiz maliyyə prinsiplərinə əsaslanan iştirak sığortası sektoru 2024-cü ilin ilk yarısında diqqətəlayiq bir böyümə sürəti əldə etdi. Türkiyə Sığorta Birliyinin (TSB) məlumatlarına əsasən, keçən ili təxminən 70,2 milyard lirəlik mükafat istehsalı və 4 faizlik bazar payı ilə tamamlayan iştirak sığortası bu ilin yanvar ayındaki performansını iki qat artırdı. Sektor, keçən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə yüzdə 50,1 artım qeyd edərək, mükafat istehsalında 48 milyard 843 milyon 620 min lirəyə çatdı. Bu dövrdə Türkiyə sığorta sənayesinin ümumi mükafat istehsalı 743 milyard 851,9 milyon lirə səviyyəsində olub.

Qeyri-Həyat Filialları və Avtomobil Sığortaları Artımda Liderlik Edib

İştirak sığortası çərçivəsində istehsal edilən mükafatların bölmələr üzrə bölgüsü araşdırıldığında, aslan payın qeyri-həyat sığortası sahələrinə aid olduğu görülür. Dövr ərzində ümumi istehsalın 96,2 faizini təşkil edən qeyri-həyat sığortası 46 milyard 998 milyon lirəyə çatdı. Həyat sığortası sahəsi 1 milyard 846 milyon lirəlik istehsalla yüzdə 3,8 pay ala bildi.

Qeyri-həyatda iştirak sığortasının lokomotivi yenidən avtomobil sığortası oldu. Təkcə avtomobil sığortası bölməsi 20,9 milyard lirəlik mükafat istehsalı ilə qeyri-həyat istehsalının yüzdə 44,6-sını təşkil etdi. Bu şöbəni 5 milyard 960 milyon lirəlik istehsalla yanğın və təbii fəlakətlər, 3 milyard 939 milyon lirəlik məhsulla xəstəlik-sağlamlıq sahələri izlədi.

Qlobal İslam maliyyə aktivləri 4,4 trilyon dolları ötdükcə Türkiyənin rolu güclənir

Sektordakı inkişafları qiymətləndirən Sığorta və Fərdi Pensiya Tənzimləmə və Nəzarət Təşkilatı (SEDDK) İştirak Tənzimləmə Şöbəsinin müdiri Şanbaz Yıldırım qlobal miqyasda dinamikaya diqqət çəkdi. Yıldırım Beynəlxalq İslam Maliyyə Xidmətləri Şurasının (IFSB) 2026-cı il hesabatına toxunaraq, dünya üzrə İslam maliyyə aktivlərinin ümumi həcminin 4,4 trilyon dollar həddini keçdiyini bildirib. Bu aktivlərin əsasən bankçılıqda toplandığını, lakin sığorta və kapital bazarlarının da sürətlə böyüdüyünü ifadə edən Yıldırım qlobal təkafül (İslam sığortası) aktivlərinin hər il yüzdə 14 artaraq 71 milyard dollara çatdığını bildirib. Yıldırım, bu aktivlərin təxminən 75 faizinin Körfəz Əməkdaşlıq Şurası və Şərqi Asiya və Sakit Okean bölgələrində cəmləndiyini ifadə etdi; O, Avropa, Mərkəzi Asiya, Cənubi Asiya və Sub-Sahara Afrika regionlarının yüksək inkişaf potensialı ilə seçildiyini vurğulayıb.

Türkiyədəki mövcud korporativ struktura toxunan Yıldırım, iyun ayı etibarilə iştirakın maliyyələşdirilməsi prinsipləri ilə fəaliyyət göstərən 4-ü qeyri-həyat, 3-ü həyat və pensiya, 1-i iştirak təkrarsığortası olmaqla cəmi 8 şirkətin fəaliyyət göstərdiyini bildirib. İştirak sığortası şirkətlərinin ümumi bazardakı payının həyat şöbəsində yüzdə 1,6, qeyri-həyat şöbələrində yüzdə 7,5 olduğunu bildirən Yıldırım, satış kanallarının bölüşdürülməsini belə bölüşdü: Agentliklər yüzdə 42, banklar yüzdə 21, digər kanallar yüzdə 19, birbaşa satışlar yüzdə 11 və brokerlər yüzdə 7.

İştirak, BES-in Güclü yüksəlişi və SEDDK-nın Yeni Qanunvericilik Hazırlıqları

Şanbaz Yıldırım, İştirakçı Fərdi Pensiya Sisteminin (BES) sığorta sahəsinə nisbətən çox daha güclü performans göstərdiyini və böyümə tendensiyasını davam etdirdiyini ifadə edərək, BES-dəki ümumi fond böyüklüyünün iyun ayı etibarilə 2,4 trilyon lirəyə çatdığını və bu məbləğin 851 milyard lirəsinin iştirak əsaslı fondlara yatırıldığını açıqladı. Könüllü BES-də toplanan 1,9 trilyon lirənin 725 milyard lirəsi, Avtomatik Qeydiyyat Sistemində (OKS) 144 milyard lirənin 87 milyard lirəsi, dövlət töhfəsi hovuzundaki 285 milyard lirənin 39 milyard lirəsi iştirak əsaslı fondlardan ibarətdir. Bu məlumatların işığında BES və OKS-də iştirak fondlarının payı 36 faizə, yalnız OKS-də isə 60 faizə çatıb.

Yıldırım, SEDDK olaraq iştirak sığortası və BES-i daha da irəli aparmaq üçün intensiv qanunvericilik işləri apardıqlarını ifadə edərək, məsləhət komitələrinin qərar mexanizmlərini standartlaşdırmaq üçün yeni bir sirkulyar layihəsi hazırladıqlarını açıqladı. Bu layihə ilə qərarların daha şəffaf, izlənilə bilən və yoxlanıla bilən olacağını ifadə edən Yıldırım, iştirak sığortasına xas yeni bir paylama kanalı modeli üzərində çalışdıqlarını və beynəlxalq təkafül sistemini Türkiyədə tam şəkildə tətbiq etmək üçün hüquqi infrastruktur işlərini davam etdirdiklərini də qeyd etdi. Bu addımların xüsusilə Körfəz ölkələrindən gələn xarici sərmayələri təşviq edəcəyini ifadə edən Yıldırım, sektor işçilərinin səriştəsini artırmaq üçün məcburi olan özəl iştirak sığortası təlimlərinin fasiləsiz olaraq davam edəcəyini sözlərinə əlavə etdi.