Gatnaşmak ätiýaçlandyryşynda uly ösüş: Birinji ýarymda ösüş 50 göterimden geçýär

Türkiýedäki gatnaşygy ätiýaçlandyryş pudagy, göterimsiz maliýe ýörelgelerine esaslanyp, 2024-nji ýylyň birinji ýarymynda ajaýyp ösüş depginini gazandy. Türkiýäniň Insurancetiýaçlandyryş Assosiasiýasynyň (TSB) maglumatlaryndan alnan maglumatlara görä, geçen ýyl takmynan 70,2 milliard lira önümçiligi we bazar paýy 4 göterim bolan önümçilik ätiýaçlandyryşy şu ýylyň ýanwar-iýun aýlaryndaky görkezijisini iki esse ýokarlandyrdy. Bu pudak geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende 50.1 göterim ösüş gazanyp, premium önümçiliginde 48 milliard 843 million 620 müň lira ýetdi. Bu döwürde türk ätiýaçlandyryş pudagynyň umumy premium önümçiligi 743 milliard 851,9 million lira derejesinde boldy.

Durmuş däl şahalar we awtoulag ätiýaçlandyryşlary ösüşde öňdebaryjy boldy

Gatnaşmak ätiýaçlandyryşynyň çäginde öndürilen baýraklaryň paýlanyşy şahamçalar tarapyndan gözden geçirilende, arslanyň paýynyň ömri däl ätiýaçlandyryş bölümlerine degişlidigi görünýär. Şol döwürde öndürilen önümiň 96,2 göterimini emele getirýän ömri bolmadyk ätiýaçlandyryş, 46 milliard 998 million lira boldy. Ömri ätiýaçlandyryş bölümi 1 milliard 846 million lira önümçiligi bilen 3,8 göterim paý alyp bildi.

Durmuşa gatnaşmazlyk ätiýaçlandyryşynyň lokomotiwi ýene bir gezek awtoulag ätiýaçlandyryşy boldy. Diňe awtoulag ätiýaçlandyryş şahamçasy, 20,9 milliard lira önümçiligi bilen ömri bolmadyk önümçiligiň 44,6 göterimini emele getirdi. Bu şahamça 5 milliard 960 million lira önümçiligi bilen ýangyn we tebigy betbagtçylyklar, we 3 milliard 939 million lira önümçiligi bilen kesel saglygy bölümleri boldy.

Global Yslam Maliýe Aktiwleriniň 4,4 trillion dollardan geçmegi bilen Türkiýäniň roly güýçlenýär

Bu pudakdaky ösüşlere baha bermek, Insurancetiýaçlandyryş we Hususy Pensiýa Düzgünleşdiriş we Gözegçilik Guramasy (SEDDK) Gatnaşmagy Düzgünleşdirmek bölüminiň müdiri Şanbaz ıldyldyrym dünýä derejesindäki dinamika ünsi çekdi. Ydyldyrym, Halkara Yslam Maliýe Hyzmatlary Geňeşiniň (IFSB) 2026-njy ýyldaky hasabatyna salgylanyp, dünýädäki yslam maliýe baýlyklarynyň umumy göwrüminiň 4,4 trillion dollar çäginden geçendigini aýtdy. Bu aktiwleriň esasan bank işinde ýygnalýandygyny, ýöne ätiýaçlandyryş we maýa bazarlarynyň hem çalt ösýändigini mälim eden ıldyldyrym, global takaful (yslam ätiýaçlandyryşy) aktiwleriniň ýylda 14 göterim ýokarlandygyny we 71 milliard dollara ýetendigini mälim etdi. Yldyldyrym bu emläkleriň takmynan 75 göteriminiň Aýlag Hyzmatdaşlyk Geňeşinde we Gündogar Aziýa we Pacificuwaş umman sebitlerinde jemlenendigini mälim etdi; Europeewropanyň, Merkezi Aziýanyň, Günorta Aziýanyň we Saharanyň günortasyndaky Afrika sebitleriniň ýokary ösüş potensialy bilen tapawutlanýandygyny aýtdy.

Türkiýedäki häzirki korporatiw gurluşy barada aýdyp, ıldyldyrym iýun aýyna çenli gatnaşmagyň maliýe ýörelgelerine laýyklykda işleýän jemi 8 kompaniýanyň işjeňdigini, olaryň 4-siniň durmuş däl, 3-siniň ömri we pensiýa, 1-si gaýtadan ätiýaçlandyryşdygyny aýtdy. Umumy bazara gatnaşýan ätiýaçlandyryş kompaniýalarynyň paýynyň durmuş pudagynda 1,6 göterim, durmuş däl şahamçalarda 7,5 göterimdigini mälim eden ıldyldyrym satuw kanallarynyň paýlanyşyny şeýle paýlaşdy: Agentlikler 42 göterim, banklar 21 göterim, beýleki kanallar 19 göterim, göni satuw 11 göterim we dellallar 7 göterim.

Gatnaşmak, BES-iň güýçli ýokarlanmagy we SEDDK-nyň täze kanunçylyk taýýarlyklary

Şanbaz ıldyldyrym, Gatnaşmak Hususy Pensiýa Ulgamynyň (BES) ätiýaçlandyryş bölümi bilen deňeşdirilende has güýçli öndürijiligini görkezendigini we ösüş tendensiýasyny dowam etdirendigini mälim etdi we BES-iň umumy gaznasynyň iýun aýyna çenli 2,4 trillion lira ýetendigini we bu mukdaryň 851 milliard lirasynyň maýa goýumlaryna gönükdirilendigini mälim etdi. Meýletin BES-de toplanan 1,9 trillion liranyň 725 milliard lirasy, Awtomatiki hasaba alyş ulgamynda (OKS) 144 milliard liranyň 87 milliard lirasy we döwlet goşant basseýnindäki 285 milliard liranyň 39 milliard lirasy gatnaşmaga esaslanýan fondlardan durýar. Bu maglumatlary göz öňünde tutup, BES we OKS-a gatnaşmak gaznalarynyň paýy 36 göterime, diňe OKS-da 60 göterime ýetdi.

ıldyldyrym, SEDDK hökmünde, gatnaşmak ätiýaçlandyryşyny we BES-i has-da güýçlendirmek üçin intensiw kanunçylyk işleriniň alnyp barylýandygyny mälim etdi we maslahat komitetleriniň karar mehanizmlerini standartlaşdyrmak üçin täze tegelek taslamany taýýarlandyklaryny habar berdi. Kararlaryň bu taslama bilen has aç-açan, yzarlap boljakdygyny we diňlenip boljakdygyny mälim eden ıldyldyrym, gatnaşmak ätiýaçlandyryşyna mahsus täze paýlaýyş kanalynyň üstünde işleýändiklerini we Türkiýede halkara takaful ulgamyny doly durmuşa geçirmek üçin hukuk infrastrukturasynyň işini dowam etdirýändiklerini aýtdy. Bu ädimleriň, esasanam Aýlag ýurtlaryndan daşary ýurt maýa goýumlaryny höweslendirjekdigini mälim eden ıldyldyrym, pudak işgärleriniň başarnyklaryny ýokarlandyrmak üçin hökmany bolan hususy gatnaşmak ätiýaçlandyryş okuwlarynyň üznüksiz dowam etjekdigini aýtdy.