İyul ayı üzrə tədiyə balansı açıqlanıb: Cari hesabın profisiti

Türkiyə Mərkəzi Bankının (TCMB) açıqladığı iyul ayı tədiyyə balansı məlumatlarına görə, Türkiyə iqtisadiyyatının makro balanslarında müsbət siqnallar gəlməkdə davam edir. Cari əməliyyatlar hesabı iyulda36 milyon ABŞ dollarılıq müsbət saldo qeydə alaraq kritik həddi keçib. Qızıl və enerji maddələri xaric edildikdə, cari əməliyyatlar balansında canlanma daha aydın göründü. Qızıl və enerji istisna olmaqla cari əməliyyatlar hesabı eyni dövrdə4 milyard 972 milyon dollarla güclü müsbət saldo verib. İyulda tədiyə balansının xarici ticarət kəsiri 5 milyard 579 milyon ABŞ dolları səviyyəsində müəyyən edilib.

Qızıl və enerji istisna olmaqla, Cari Hesab Balansında Güclü Görünüş

İllik məlumatlara baxsaq, cari əməliyyatlar hesabının illik kəsiri iyul ayı etibarilə 40,7 milyard ABŞ dolları səviyyəsində olub. Eyni dövrdə tədiyyə balansı olaraq təyin olunan xarici ticarət balansı 77,2 milyard ABŞ dollarılıq kəsir verərkən, xidmətlər balansı bu kəsirin maliyyələşdirilməsində ən güclü qalxan olmuşdur. Xidmətlər balansı illik 63,5 milyard ABŞ dollarılıq müsbət saldo verib. Bunun əksinə olaraq, ilkin gəlirlər balansında 25,2 milyard ABŞ dolları, təkrar gəlirlər balansında isə 1,9 milyard ABŞ dolları kəsir qeydə alınıb.

İyul ayında xidmətlər balansından xalis daxilolmalar 8 milyard 228 milyon ABŞ dolları olaraq qeydə alınıb. Bu maddənin bölgüsünə baxıldığında, nəqliyyat xidmətlərindən əldə edilən xalis gəlir 2 milyard 893 milyon ABŞ dolları, turizm sənayesinin can damarı olan səyahət növündən əldə edilən xalis gəlir isə 5 milyard 968 milyon ABŞ dollarıdır.

Portfel və Birbaşa İnvestisiyalarda Mobillik

Birbaşa investisiyalar cəbhəsində iyul ayında xalis daxilolmalar 514 milyon ABŞ dolları səviyyəsində olub. Qeyri-rezidentlərin Türkiyədəki birbaşa investisiyaları1 milyard 154 milyon ABŞ dolları artarkən, yerli rezidentlərin xaricdəki birbaşa investisiyaları 640 milyon ABŞ dolları artıb. Daşınmaz əmlak investisiyaları baxımından yerli rezidentlərin xaricdən 169 milyon ABŞ dolları dəyərində daşınmaz əmlak, qeyri-rezidentlərin isə Türkiyədə 322 milyon ABŞ dolları dəyərində daşınmaz əmlak aldıqları müəyyən edilib.

Portfel investisiyaları iyul ayında5 milyard 841 milyon ABŞ dolları həcmində güclü xalis daxilolma qeydə alıb. Qeyri-rezidentlər səhm və investisiya fondu bazarlarında1 milyard 969 milyon ABŞ dolları, Dövlət Daxili Borc Qiymətli Kağızları (DİBS) bazarında isə2 milyard 368 milyon ABŞ dollarılıq xalis alışlar həyata keçiriblər. İstiqrazların emissiyası tərəfində qeyri-rezidentlərin bank emissiyaları üzrə914 milyon ABŞ dolları, Ümumi dövlət emissiyaları üzrə 1 milyard 710 milyon ABŞ dolları məbləğində xalis alışlar etdiyi, digər sektorların emissiyaları üzrə isə 172 milyon ABŞ dollarılıq xalis satışın həyata keçirildiyi müşahidə edilmişdir.

Maliyyələşdirmə Kanallarının və Mərkəzi Bankın Ehtiyatlarının Artması

Xaricdən alınan kreditlərə gəlincə, iyul ayında banklar 1 milyard 713 milyon ABŞ dolları, digər sektorlar isə 1 milyard 998 milyon ABŞ dolları xalis istifadə ediblər. Ümumi Hökumət bu müddət ərzində130 milyon ABŞ dollarını xalis geri qaytardı. Digər investisiyalar kateqoriyasında xarici bankların yerli türk lirəsi əmanətləri 74 milyon ABŞ dolları, xarici valyutada olan əmanətləri isə 1 milyard 605 milyon dollarla cəmi xalis artımı1 milyard 679 milyon dollara yüksəldi. Bütün bu hadisələrin nəticəsi olaraq iyul ayında Mərkəzi Bankın rəsmi ehtiyatlarında 14 milyard 252 milyon ABŞ dolları xalis artım olub.

2026-cı ilin iyul ayı üzrə illikləşdirilmiş cari hesab kəsirinin maliyyə strukturu araşdırıldığında; xalis portfel investisiyaları 6,0 milyard ABŞ dolları, kreditlər 50,9 milyard ABŞ dolları və kommersiya kreditləri 0,4 milyard ABŞ dolları müsbət töhfə verib. Digər tərəfdən, maliyyə törəmə alətləri 5,1 milyard ABŞ dolları, xalis birbaşa investisiyalar0,3 milyard ABŞ dolları, xalis effektiv və depozitlər isə 22,5 milyard ABŞ dolları həcmində mənfi təsir göstərmişdir. Bu dövrdə Mərkəzi Bankın xarici valyutada xalis ehtiyatlarında 31,5 milyard dollar azalma qeydə alınıb.