Kiprli yunan tarixçi Kossifosun oyunu dəyişdirən bəyanatı: "Kissincer Türkləri deyil, Kipri ​​böldü"

Kıbrıslı yunan tarixçi və təqaüdçü akademik Jerry Kossifos, Yunanıstan Avropa Parlamentinin (AP) Millət vəkili Fidias Panayiotounun rəqəmsal platformada yayımlanan proqramına qatılıb və Şərqi Aralıq dənizinin tarazlıqlarını sarsıdacaq açıqlamalar verib. Kiprin yaxın tarixinə, adadakı mülk satışlarına və qlobal güclərin bölgədəki oyunlarına toxunan Kossifos, çılpaq təhlilləri ilə diqqət çəkib. Cənubi Kipr Rum Administrasiyasının (GKKK) torpaqlarının israillilər tərəfindən satın alınması ilə bağlı sərt xəbərdarlıqlar edən tarixçi adada “ikinci İsrail”in qurulması riskinə diqqət çəkib.

Yunan Kipr Administrasiyasında "İkinci İsrail" təhlükəsi: Torpaq satışına sərt reaksiya

İsrail vətəndaşlarının bölgədəki təhlükəsizlik böhranları səbəbiylə Kiprə üz tutduqlarını ifadə edən Jerry Kossifos, Rum Administrasiyasında nəzarətsiz torpaq satışının dayandırılmasını istəyib. Keçmişdə Fələstində tətbiq olunana bənzər bir mülk əldə etmə strategiyasının Kiprdə də həyata keçirildiyini müdafiə edən Kossifos, "Torpaqlarımızı satmağı dayandırmalıyıq. Bir gün Fələstinin ən qiymətli torpaqlarını ələ keçirdikləri kimi, bizim də ən yaxşı torpaqlarımızı almağı bacaracaqlar" dedi. İsraillilərin adada daimi yaşayış sahəsi qurmağı hədəflədiklərini vurğulayan yunan akademik, mövcud qanunların buna yol açdığını və bu vəziyyətin yunan gənclərinin ev sahibi olmasını çətinləşdirdiyini bildirib.

Yaxın Şərqdəki münaqişələrin adaya birbaşa təsir edəcəyini bildirən tarixçi Cənubi Kipr Rum Administrasiyasının rəhbəri olacağı təqdirdə İsraillə heç vaxt hərbi və ya siyasi ittifaq qurmayacağını, İsrail hökumətinin Fələstindəki hərəkətlərinin "soyqırım" xarakteri daşıdığını da əlavə edib. Qlobal güclərin adadan “batmaz təyyarə gəmisi” kimi istifadə etdiyini bildirən Kossifos, Şərqi Aralıq dənizindəki hərbi fəaliyyətin adanın gələcəyini təhdid etdiyini müdafiə etdi.

1963 Etiraf və Kissincer İttihamı: "Türklər Kipri Bölməyib"

Tarixi özünü tənqid edən Kossifos, 1963-cü ilin qanlı hadisələri zamanı yunan tərəfinin böyük səhvlərə yol verdiyini açıq şəkildə etiraf etdi: "Biz Kiprdə etməməli olduğumuz şeyləri etdik və əvvəllər Kipr türklərinə qarşı çox pis davrandıq" deyən yunan tarixçi, iki toplumun keçmişdə dostluq münasibətlərinin yaşadılması və bərpa olunması lazım olduğunu xatırladıb. Bu kontekstdə o, iki xalq arasında sosial və mədəni əlaqələrin artırılmasının vacibliyinə toxunub.

1974-cü il Kipr Sülh Əməliyyatı ilə bağlı qurulmuş yunan tezislərini də sarsıdan Kossifos, adanın bölünməsinin günahını Türkiyəni deyil, o zamankı ABŞ dövlət katibi Henri Kissincerin və İngiltərənin üzərinə atmışdı. ABŞ Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsinin (MKİ) həm Türkiyəni, həm də Yunanıstandakı hərbi xuntanı öz maraqları üçün manipulyasiya etdiyini bildirən Kossifos, “Kıbrıs türklər bölmədi, Kissincer böldü” ifadələrini işlədərək yunan ictimaiyyətini türk xalqına qarşı nifrət bəsləməməyə çağırıb.

Türk diplomatiyası və Enosis paradoksu üçün təriflər

Türkiyənin regional və qlobal diplomatiyadakı gücünü yüksək qiymətləndirən Kossifos Türkiyənin xarici siyasətinin köklü bir tarixə malik olduğunu vurğulayıb. Osmanlı İmperiyasından qalma güclü diplomatik ənənənin mövcudluğuna işarə edən tarixçi Ankaranın ABŞ, Rusiya və Çin kimi nəhənglərlə balanslı münasibətləri davam etdirə bilməsini böyük uğur kimi qiymətləndirib. Kiprli yunanların və yunan siyasətçilərin bu səviyyədə diplomatik baxış sərgiləyə bilməyəcəyini bildirən akademik, Türkiyə ilə yaxşı münasibətlərin qurulmasının dinc gələcək üçün vacib olduğunu qeyd edib.

Digər tərəfdən, Kossifos türklərlə yaxınlaşma və barışı müdafiə etsə də, gəncliyindən bağlı olduğu Enosisin (Kıbrıs Yunanıstanla birləşməsi) ideyasından əl çəkmədiyini ifadə edərək, keçmişdə MKİ-nin nəzarətində olan xunta rəhbərliyinin uğursuzluğa düçar olduğunu iddia etdi. Nəhayət, Avropa İttifaqını sərt tənqid edən Kossifos, Cənubi Kipr Rum Administrasiyasının Aİ-yə üzv olmasının Kipr problemini həll etməkdənsə, dondurduğunu müdafiə edərək, həm Afinanın, həm də Lefkoşanın birlikdən çıxmasını təklif edib.