Kartof qiymətlərində şok artım: Avropa kənd təsərrüfatında böhran

İranda müharibə riski səbəbindən geosiyasi gərginliyin artması qlobal bazarlarla yanaşı, Avropanın kənd təsərrüfatı sektorunda da gözlənilməz böhrana səbəb olub. Xüsusilə kartof bazarında qeyri-adi qiymət artımı var.

Kartof bazarında rekord artım

Mövcud kartof ehtiyatları kifayət qədər olsa da, gələcək qeyri-müəyyənliklər forvard müqavilələrinin (CFD) sürətlə artmasına səbəb olub. Aprelin 21-nə olan məlumata görə, bu aktivlik müqavilə qiymətlərində 705 faiz rekord artıma səbəb olub.

Spot qiymətlərdə kəskin artım

Sərbəst bazarda istehsalçılarla əvvəlcədən qiymət razılaşması etməyənlərin üzləşdiyi spot istinad qiymətləri 100 kiloqram üçün 2,11 avrodan 18,50 avroya yüksəlib. Mütəxəssislər bildirirlər ki, anbarlarda məhsul qıtlığı yoxdur, lakin maliyyə bazarları artıq "gələcəkdə mümkün qıtlıq" ssenarisində qiymət qoyub.

Gübrə və Logistika Xərcləri

Kartof istehsal baxımından yüksək qida ehtiyacı olan həssas məhsuldur. Bölgədəki gərginliklərdən sonra ammonyak və karbamid kimi gübrələrdə 80 faiz artım olub. Bu vəziyyət istehsalçıları ciddi şəkildə çətinliyə salsa da, dəniz ticarət yollarındakı etibarsızlıqlar kənd təsərrüfatı logistikasını təhdid edir.

İstehsal və Məhsula Təsir

Bazar oyunçuları və investorlar qeyd edirlər ki, artan xərclərin və logistika sahəsində fasilələrin qarşıdakı dövrdə istehsal xərclərini artıracaq və məhsulun miqdarını əhəmiyyətli dərəcədə azalda bilər. Bu inkişaflar kənd təsərrüfatı sektorunda daha geniş böhrana səbəb ola bilər.

Nəticədə İrandakı gərginliyin Avropa kənd təsərrüfatına təsiri daha uzunmüddətli nəticələrə səbəb ola bilər. Kartofun qiymətindəki bu artım digər kənd təsərrüfatı məhsullarında da özünü göstərə və sektorda qeyri-müəyyənlikləri artıra bilər.