Qəzza üçün tarixi xilasetmə planı: 2,45 milyard dollarlıq nəhəng büdcə açıqlandı

Beynəlxalq ictimaiyyət müharibə və dağıntılar kölgəsində olan Qəzza zolağının bərpası üçün nəhəng addım atmağa hazırlaşır. Axios xəbər platformasının əldə etdiyi məlumata görə, sentyabrın 23-də keçiriləcək yüksək səviyyəli zirvə toplantısında Qəzza Sülh Şurası regionun taleyini dəyişəcək hərtərəfli təcili bərpa planını rəsmi olaraq açıqlayacaq.

Dünyanın müxtəlif ölkələrindən, o cümlədən Şuranın üzvü olmayan ölkələr də daxil olmaqla, ümumilikdə 35 ölkənin nümayəndələrini bir araya gətirəcək bu kritik toplantı Qəzzanın gələcəyi üçün ən konkret beynəlxalq təşəbbüslərdən biri hesab olunur. İlkin olaraq 6 aylıq dövrü əhatə edəcək bu fövqəladə hallar planı üçün 2,45 milyard dollar büdcənin ayrılması nəzərdə tutulur.

Qlobal Aktyorlar Qəzzanın Gələcəyi üçün Fəaldırlar

İştirakçı profili və sammitdə çıxış edənlər planın beynəlxalq siyasətdəki çəkisini ortaya qoyur. ABŞ-ın keçmiş prezidenti Donald Trampın xüsusi nümayəndələri Stiv Vitkoff və Cared Kuşnerin çıxış edəcəyi toplantıda Qəzza Sülh Şurasının Ali Nümayəndəsi Nikolay Mladenovla idarə heyətinin üzvü və İngiltərənin keçmiş Baş naziri Tony Blairin də ətraflı təqdimatları olacaq.

Sözügedən planın həyata keçirilməsi ilə bölgədəki humanitar böhranın aradan qaldırılması və əsas infrastrukturun tez bir zamanda təmir edilməsi hədəflənir. Bununla belə, diplomatik mənbələr bölgədəki siyasi tarazlıqların, eləcə də donor ölkələrin maliyyə dəstəyinin bu sahədəki layihələrin uğuru üçün həlledici olacağını vurğulayırlar.

66 kritik layihə üçün milyardlarla dollar vəsait

Elan ediləcək 2,45 milyard dollarlıq nəhəng büdcə Qəzzada həyatın normala dönməsini təmin edəcək cəmi 66 fərqli layihənin maliyyələşdirilməsi üçün istifadə olunacaq. Bu çərçivədə ən böyük paylardan biri də evlərini itirən vətəndaşların mənzil probleminə ayrılıb. Çadırlarda yaşamaq məcburiyyətində qalan minlərlə məcburi köçkün fələstinlinin izolyasiya edilmiş karvanlarla təmin edilməsinə 400 milyon dollar xərclənəcək.

Planın digər mühüm büdcə maddələri aşağıdakı kimi sadalanıb:

- 275 milyon dollar,

- 50 milyon dollar,

- 30 milyon dollar nəqliyyatın bərpası məqsədilə yol şəbəkəsinin təmirinə,

- Səhiyyə, təhsil və sosial rifah proqramlarını dəstəkləmək üçün təxminən 300 milyon dollar.

Bölgədə ictimai asayişin və sabitliyin bərpası da planın prioritetləri sırasındadır. Təxminən 885 milyon dollartəhlükəsizliklə bağlı layihələrə və çoxmillətli təhlükəsizlik qüvvələrinin yerləşdirilməsinə ayrıldığı halda, HƏMAS da daxil olmaqla bütün silahlı qrupların silahların təhvil verilməsini nəzərdə tutan "silahların geri alınması proqramı" üçün 20 milyon dollarlıq büdcə nəzərdə tutulub.

İsrail və HƏMAS əməkdaşlığı olmadan işləmək planı üçün çətindir

Sözügedən xilasetmə planına ən böyük maneə meydandakı siyasi reallıqlar kimi önə çıxır. Hazırlanan hesabatda layihələrin uğurla həyata keçirilməsi üçün bölgədə “İsrail və HƏMAS-ın əməkdaşlığına ehtiyac olduğu” açıq şəkildə qeyd olunub. Sülh Şurasının rəsmiləri hesab edirlər ki, siyasi maneələr aradan qaldırılarsa, beynəlxalq donorlar layihələri maliyyələşdirmək üçün sürətlə hərəkət edəcəklər.

Şuranın naməlum yüksək rütbəli rəsmisi bildirib ki, bu plan "idarəçiliyi dağılmış, iqtisadiyyatı bərbad vəziyyətdə olan və humanitar fəlakətlə üzləşən bir bölgəni sıfırdan necə qurmaq" üçün konkret bələdçidir.

Ağrılı mənzərə sammitdə iştirakçı dövlətlərə təqdim olunacaq zərərin qiymətləndirilməsi hesabatlarında bütün çılpaqlığı ilə üzə çıxacaq. Qəzza zolağında fiziki məhvin ümumi dəyərinin 35,2 milyard dollar olduğu təxmin edilir və bölgənin tam bərpası və yenidən qurulması yaxın 10 ildə təxminən 71,4 milyard dollara başa gələcək.