Qırmızı dənizdəki Qlobal Enerji Dəhlizi həyəcan təbili çalır: Babülmandep boğazında böyük böhran

Yəməndə qanuni hökumət qüvvələri ilə İranın dəstəklədiyi husilər arasında artan hərbi gərginlik qlobal ticarət və enerji nəqlinin can damarı olan Qırmızı dəniz və Bab əl-Məndəb boğazını böyük təhlükəsizlik böhranının astanasına gətirib. Qarşılıqlı münaqişələrdən sonra bölgədə hərbi balansların sürətli dəyişməsi beynəlxalq dəniz nəqliyyatı keçidlərinin kritik səviyyələrə enməsinə səbəb oldu.

Husilər Strateji Muha Limanı və Meyyun adasını ələ keçirdilər

İranın dəstəklədiyi husilər Səudiyyə Ərəbistanının rəhbərlik etdiyi koalisiyanın dəstəklədiyi hökumət qüvvələrinin nəzarəti altında olan tarixi və strateji Qırmızı dəniz liman şəhəri Muhanı ələ keçirə bilib. Husilər bu gedişlə Yəmənin bütün Qırmızı dəniz sahillərinə tam nəzarəti ələ keçirdilər. Hökumət qüvvələrinin bölgəni geri almaq üçün başlatdığı əks-əməliyyatlar uğursuzluqla nəticələnib və hərbi hissələrin geri çəkildiyi bildirilib.

Bununla kifayətlənməyən husilərin Qırmızı dənizə açılan qapı olan Meyyun adasını da nəzarətə götürdüyü bildirilib. Meyyun adası, Boğazın ən dar nöqtəsini iki ayrı dəniz nəqliyyat xəttinə ayırdığı üçün qlobal dəniz nəqliyyatı baxımından həyati bir mövqedədir. Adanın süqutu husilərin Bab əl-Məndəb boğazına birbaşa nəzarəti ələ keçirməsi deməkdir. Bundan başqa, Qırmızı dənizdəkiZukar adası da husilərin əlinə keçib. Husilərin Hərbi Sözçüsü Yəhya Seri, təxminən 5 min 400 kvadrat kilometr ərazini əhatə edən 6 rayonu nəzarətə götürdüklərini açıqlasa da, Meyyun adası ilə bağlı təfərrüat verməkdən çəkindi.

Qlobal Ticarət Təhdid Altındadır: Tramp Ər-Riyadı rədd edir

Bu kritik hadisələr qlobal miqyasda narahatlıq yaratsa da, Yəmən Silahlı Qüvvələrinin Ali Baş KomandanıRəşad əl-Alimi Yəmənin qlobal ticarət, dəniz təhlükəsizliyi və enerji xətlərinin müdafiəsinin birinci xətti olduğunu vurğulayıb. Alimi qeyd edib ki, Bab əl-Məndəb boğazını müdafiə etmək təkcə Yəmənin suverenliyini qorumaq deyil, həm də dünyanın ərzaq və enerji təchizatı təhlükəsizliyini qorumaq deməkdir.

Digər tərəfdən Səudiyyə Ərəbistanının artan təhlükə qarşısında Vaşinqtondan hərbi dəstək istədiyi, lakin istədiyi cavabı almadığı iddia edildi. Axios-un verdiyi məlumata görə, Səudiyyə Ərəbistanının vəliəhd şahzadəsiMəhəmməd bin Salman ABŞ prezidentiDonald Trampa iki dəfə zəng edərək Amerikanın husilərə qarşı hava hücumu etməsini tələb edib. Lakin Tramp administrasiyası Yəməndə yeni cəbhənin açılması tələbini rədd edərək, ABŞ ordusunun prioritetinin İran və Hörmüz boğazı olduğunu bildirib. Bununla belə, CNN 100-dən çox ABŞ hərbi məsləhətçisinin Səudiyyə Ərəbistanına dəstəyini davam etdirdiyini və ABŞ Mərkəzi Komandanlığının (CENTCOM) komandanı Bred Kuperin təcili koordinasiya danışıqları üçün Ər-Riyada getdiyini bildirib.

Neft Boru Kəmərinə Hücum və Ankara-Riyad Xəttində Kritik Görüş

Hörmüz boğazında təhlükəsizlik riskləri səbəbindən neft ixracı üçün Qırmızı dəniz marşrutundan asılı olan Səudiyyə Ərəbistanı birbaşa hədəfə alınıb. Səudiyyə Ərəbistanının Energetika Nazirliyi husilərin həyata keçirdiyi hücumlardan sonra ehtiyat tədbiri olaraq Şərq-Qərb neft kəmərinin müvəqqəti bağlandığını açıqlayıb. Hücumun İraq ərazisindən havaya qalxdığı güman edilən pilotsuz uçuş aparatları (PUA) ilə boru kəmərindəki nasos stansiyalarına qarşı həyata keçirildiyi açıqlanıb.

Bölgədəki gərginlik pik həddə çatdıqca diplomatik fəaliyyət də sürətləndi. Xarici işlər naziriHakan Fidanın Səudiyyə Ərəbistanı Xarici İşlər NaziriFeysal bin Ferhan Əl Səudla kritik telefon danışığı olub. Görüşdə Səudiyyə Ərəbistanına qarşı son hücumlar və bölgədə təhlükəsizlik arxitekturasını sarsıdan hərbi inkişaflar hərtərəfli müzakirə edilib.