Qlobal Aviasiya Sektorunun Dünya İqtisadiyyatına Töhfəsi 4,1 Trilyon Dollara çatıb

Beynəlxalq Hava Nəqliyyatı Assosiasiyasının (IATA) dərc etdiyi 2026-cı il üzrə İllik Qiymətləndirmə Hesabatı qlobal aviasiya sektorunun dünya iqtisadiyyatı üçün kritik əhəmiyyətini bir daha ortaya qoydu. Sərnişin və yük daşımalarında fasiləsiz böyümə sürəti əldə edən sektor, qlobal ekosistemə maliyyə töhfəsini4,1 trilyon dollara çatdırdı. Aviasiya fəaliyyətləri birbaşa və dolayı kanallar vasitəsilə dünya üzrə cəmi 86,5 milyon insanı işlə təmin edərək böyük məşğulluq mənbəyi olmağa davam edir.

Nəqliyyatda böyük həcm: 2026-cı ildə 5,2 milyard sərnişin hədəflənir

Aviasiya sənayesinin gələcək proqnozlarını ehtiva edən hesabata görə, 2026-cı ildə dünya üzrə hava yolu ilə daşınan sərnişinlərin sayının 5,2 milyarda çatacağı gözlənilir. Eyni dövrdə qlobal hava yük daşımalarının 71,6 milyon ton həcminə çatacağı təxmin edilir. Ticarət ölçüsündə də mühüm rol oynayan sektor, hər il təxminən 8 trilyon dollar dəyərində məhsulların təhlükəsiz daşınmasını təmin edərək qlobal ümumi daxili məhsulun (ÜDM) 3,9 faizini dəstəkləyir. Digər tərəfdən, qlobal sərnişin dövriyyəsində artım tendensiyası davam etdiyi və 2025-ci ildə sərnişin tələbatının əvvəlki ilə nisbətən 5,7 faiz artacağı qeyd edilib. Hər il təxminən 40 milyon uçuşun həyata keçirildiyi bu nəhəng əməliyyat şəbəkəsi ən təhlükəsiz daşıma üsulu kimi adını qoruyub saxlayır.

Sektorun Gələcəyində Maneələr və Davamlılıq Məqsədləri

Aviasiya sənayesi güclü inkişaf performansı nümayiş etdirsə də, gələcək üçün bəzi əməliyyat və ətraf mühit problemləri ilə üzləşir. Hesabatda; Qlobal geosiyasi gərginliklər, təchizat zəncirindəki pozulmalar, yeni təyyarələrin tədarükündə gecikmələr və davamlı aviasiya yanacağı (SAF) istehsalındakı qeyri-adekvatlıqlar sənayenin aşmalı olduğu əsas maneələr kimi sadalanır. SAF, xüsusilə aviasiya sənayesinin möhkəm arxasında dayandığı 2050-ci ilə qədər “xalis sıfır karbon emissiyası” öhdəliyində mühüm rol oynayır. Bu ekoloji hədəfə nail olmaq üçün hər il təxminən 500 milyon ton dayanıqlı aviasiya yanacağına ehtiyac olacağı və bu sahəyə investisiyaların sürətləndirilməsinin vacibliyi vurğulanır.

Aviasiyadan ən çox qazanan ölkələr: ABŞ birinci yerdədir

IATA-nın hesabatında aviasiya sektorunun milli gəlirə töhfəsi baxımından ölkələrin qlobal reytinqi də yer alıb. Siyahının başında aviasiya ekosistemindən iqtisadiyyatına 1,3 trilyon dollar töhfə verən ABŞ qərarlaşıb. ABŞ-ı 253,6 milyard dollarla iqtisadi töhfə ilə Çin və 172,9 milyard dollarla İspaniya izləyir.

Qlobal liqanın ilk 10-luğunu tamamlayan digər ölkələr və aviasiya sektorunun bu ölkələrin milli gəlirinə verdiyi töhfələr aşağıdakı kimi sıralanıb:

- Böyük Britaniya: 160,7 milyard dollar

- Fransa: 144,7 milyard dollar

- Almaniya: 142,7 milyard dollar

- Yaponiya: 116,4 milyard dollar

- İtaliya: 103,6 milyard dollar

- Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri: 92 milyard dollar

- Səudiyyə Ərəbistanı: 90,6 milyard dollar