Global awiasiýa pudagynyň dünýä ykdysadyýetine goşandy 4,1 trillion dollar boldy

Halkara howa ulaglary birleşigi (IATA) tarapyndan neşir edilen 2026-njy ýyldaky ýyllyk baha beriş hasabaty dünýä awiasiýa pudagynyň dünýä ykdysadyýeti üçin möhüm ähmiýetini ýene bir gezek açdy. Passengerolagçy we ýük daşamakda üznüksiz ösüş depginini gazanan bu pudak, dünýä ekosistemasyna maliýe goşandyny 4,1 trillion dollar çenli ýokarlandyrdy. Awiasiýa işleri, gönüden-göni we gytaklaýyn kanallar arkaly dünýäde jemi 86,5 million adama iş üpjün edip, ägirt uly iş çeşmesi bolmagyny dowam etdirýär.

Ulagda uly göwrüm: 2026-njy ýylda 5,2 milliard ýolagçy nyşana alyndy

Awiasiýa pudagynyň geljekdäki çaklamalaryny öz içine alýan hasabata görä, 2026-njy ýylda dünýäde howa arkaly daşalýan ýolagçylaryň sanynyň 5,2 milliard ýetmegine garaşylýar. Şol döwürde dünýädäki howa ýük daşaýyş mukdary 71,6 million tonna bolar diýlip çaklanylýar. Söwda ölçeginde-de möhüm rol oýnaýan bu pudak, her ýylda takmynan 8 trillion dollarlyk önümleriň howpsuz daşalmagyny üpjün etmek arkaly dünýädäki jemi içerki önümiň (JIÖ) 3,9 göterimini goldaýar. Beýleki tarapdan, dünýädäki ýolagçy gatnawynyň ýokarlanmagynyň dowam edýändigi we 2025-nji ýylda ýolagçylara bolan islegiň geçen ýyl bilen deňeşdirilende 5,7 göterim ýokarlanjakdygy bellenildi. Her ýylda takmynan 40 million uçuş amala aşyrylýan bu ägirt uly operasiýa ulgamy, iň howpsuz transport usuly hökmünde adyny saklaýar.

Pudagyň geljegi we durnuklylyk maksatlary

Awiasiýa pudagy güýçli ösüş görkezijisini görkezse-de, gelejek üçin käbir amaly we daşky gurşaw meselelerine duçar bolýar. Hasabatda; Global geosyýasy dartgynlyk, üpjünçilik zynjyryndaky bökdençlikler, täze uçar iberilmeginiň gijikdirilmegi we awiasiýa ýangyjynyň (SAF) önümçiliginiň ýeterlik bolmazlygy pudagyň ýeňip geçmeli esasy päsgelçilikleri hökmünde görkezilýär. SAF, esasanam awiasiýa pudagynyň berk yzda durýan 2050-nji ýyla çenli "sap nol uglerod zyňyndylaryna" ygrarlylygynda möhüm rol oýnaýar. Bu daşky gurşaw maksadyna ýetmek üçin her ýylda takmynan 500 million tonna awiasiýa ýangyjynyň zerur boljakdygy we bu ugurdaky maýa goýumlarynyň tizleşdirilmelidigi nygtalýar.

Awiasiýadan iň köp girdeji gazanan ýurtlar: ABŞ iň ýokarda

IATA-nyň hasabatynda awiasiýa pudagynyň milli girdejä goşýan goşandy boýunça ýurtlaryň global reýtingi hem bar. Sanawyň başynda awiasiýa ekosistemasyndan ykdysadyýetine 1,3 trillion dollar goşant goşýan ABŞ bar. ABŞ bolsa, ykdysady goşant goşan Hytaý 253,6 milliard dollar we Ispaniýa 172,9 milliard dollar .

Bütindünýä ligasynyň ilkinji onlugyny tamamlan beýleki ýurtlar we awiasiýa pudagynyň bu ýurtlaryň milli girdejisine goşan goşandy aşakdakylar:

- Angliýa: 160,7 milliard dollar

- Fransiýa: 144,7 milliard dollar

- Germaniýa: 142,7 milliard dollar

- Japanaponiýa: 116,4 milliard dollar

- Italiýa: 103,6 milliard dollar

- Birleşen Arap Emirlikleri: 92 milliard dollar

- Saud Arabystany: 90,6 milliard dollar