Qlobal bazarda zəlzələ: ABŞ-dan İrana tarixin ən ağır iqtisadi blokadası

ABŞ və İran arasındakı gərginlik diplomatik danışıqların çıxılmaz vəziyyətə düşməsindən sonra daha aqressiv ölçüyə keçib. ABŞ prezidentiDonald Trampuzun müddətdir Tehran rəhbərliyinə qarşı planlaşdırılan strategiya dəyişikliyini rəsmən açıqlayıb və qlobal maliyyə sistemini sarsıdacaq iqtisadi əməliyyata başladıqlarını açıqlayıb.

Vaşinqtondan Tehrana "görünməmiş" maliyyə mühasirəsi

Ağ Evdəki açıqlamasında İrana barışıq üçün çoxlu imkanlar təklif edildiyini, lakin bu imkanlardan istifadə edilmədiyini bildirən Tramp, daha əvvəl heç bir ölkəyə tətbiq edilməmiş sərt sanksiyalar dalğasının qüvvəyə mindiyini açıqlayıb. Bu addımı “iqtisadi müharibə və görünməmiş miqyasda təcrid” kimi xarakterizə edən ABŞ prezidenti vurğulayıb ki, Tehrana can damarı olmağa çalışacaq istənilən ölkə ağır sanksiyalarla üzləşəcək. Tramp; O, bütün maliyyə boşluqlarının, o cümlədən neft qaçaqmalçılığı, svop xətləri, nağd pul köçürmələri, shell şirkətləri, valyutadəyişmə məntəqələri və gəmi reyestrinin fəaliyyəti də daxil olmaqla, dərhal bağlanmasını əmr edib.

Körfəzdə ticarət xətləri qırılır: BƏƏ 30 milyard dollarlıq qapını bağlayır

ABŞ-ın bu sərt cavabı qlobal bazarlarda və region ölkələrində dərhal cavablandırıldı. Rəsmi açıqlamalarda birbaşa Çinin adı çəkilməsə də, İran neftinin ən böyük alıcıları olan Çin şirkətləri və Tehranın maliyyə əməliyyatlarında körpü rolunu oynayan Dubay maliyyə bazarı hədəfə alınıb. Hadisələrlə bağlı təcili qərar qəbul edən Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri (BƏƏ) İranla bütün ticarət və maliyyə əlaqələrini tamamilə dayandırdığını açıqlayıb. Bu qərarla BƏƏ-nin 30 milyard dollarla İranla sıfır ticarət həcmi Tehranın xarici dünyaya açılan ən mühüm maliyyə dəhlizlərindən birinin tamamilə bağlanması deməkdir.

İqtisadi blokadanın dağıdıcı təsirləri İran cəbhəsində də hiss olunmağa başladı. İran Mərkəzi Bankının prezidenti Əbdül Nasser Himmeti ölkənin neft ixracının tamamilə kəsildiyini etiraf edib. Himmeti, Qətər kimi regional ölkələrin maliyyə ehtiyatlarını xaricdə istifadə edə bildiklərini, lakin ABŞ-ın maneəsi səbəbindən bu ehtiyatlara heç bir şəkildə daxil ola bilmədiklərini bildirib. İranın xarici işlər naziriAbbas ArakchiABŞ-ın bu addımını “İqtisadi D-Day Əməliyyatı” kimi qiymətləndirərək Vaşinqtonun öz daxili borcunu və yüksək faiz böhranını gizlətmək üçün bu üsula əl atdığını iddia edib. Arakçi iddia edib ki, bu siyasətlər ABŞ-a yeni məğlubiyyətlər gətirəcək və İran xalqının ABŞ-a qarşı qəzəbini daha da artıracaq.

Hörmüz Boğazında Gizli Neft Dəhlizi İddiası

İqtisadi müharibənin kölgəsində qlobal enerji təchizatı təhlükəsizliyini təmin etmək üçün hərbi sahədə də gizli əməliyyatların aparıldığı iddia edilib. Axios-un yüksək rütbəli ABŞ rəsmilərinə istinadən verdiyi məlumata görə, ABŞ ordusu neftin fasiləsiz daşınmasını təmin etmək üçün Hörmüz boğazında gizli dəhliz yaradıb. Bir neçə həftədir davam edən gizli əməliyyat çərçivəsində hər gecə Hörmüz boğazının cənub kanalından istifadə edərək 15-20 neft tankerinin təhlükəsiz şəkildə keçdiyi bildirilir. ABŞ rəsmiləri bu məxfi dəhliz vasitəsilə gündə təxminən 10 milyon barel neftin dünya enerji bazarlarına təhlükəsiz şəkildə çatdırıldığını və bunun qlobal neft böhranının qarşısının alınmasında mühüm rol oynadığını bildirib.