Rəqəmsal laqeydlik ailələri təhdid edir: “Rəqəmsal məsafə” və “rəqəmsal gecikmə” təhlükəsi

EVRİN GÜVENDİK ANKARA - Rəqəmsal dünyada uşaqların macərasında valideynlərin oynamalı olduğu həyati rol diqqət çəkən bir hesabatla bir daha ortaya çıxdı. Hesabata görə, valideynlərin texnoloji vasitələrdən uzaq olması, məlumat çatışmazlığı və vaxt azlığı kimi amillər uşaqların virtual mühitdə effektiv şəkildə müdafiə olunmasına mane olur. Bu vəziyyət həssas uşaqları kiber zorakılıq və zərərli məzmun kimi ciddi təhlükələrə məruz qoyur.

Həddindən artıq azadlıq və repressiv münasibət arasında nazik xətt

Valideynlərin rəqəmsal texnologiyalara münasibətinin uşaqların bu dünyaya baxışını birbaşa formalaşdırdığı vurğulanır. Hesabatda bildirilir ki, uşaqları qeyri-məhdud və nəzarətsiz bir şəkildə internetlə baş-başa buraxmaq (həddindən artıq azadlıq) böyük risklər daşıyır, eyni zamanda həddindən artıq təzyiq və məhdudlaşdırıcı tədbirlər də uşaqları gizli yollara aparır. Mütəxəssislər bildirirlər ki, ən sağlam üsul qadağalar qoymaqdansa, uşaqla rəqəmsal dünyanı araşdırmaq, açıq ünsiyyət kanalı yaratmaq və istiqamətləndirici yol xəritəsi çəkməkdir.

Rəqəmsal laqeydlikdən rəqəmsal məsafəyə qədər olan proses

Hesabatda texnoloji asılılığın ailə dinamikasına təsiri də geniş şəkildə işıqlandırılır. Valideynlər övladlarının ekran müddətinə nəzarət etməmələri və ya öz texnologiya asılılığı səbəbindən uşaqları ilə əlaqəni kəsmələri "rəqəmsal laqeydlik" olaraq təyin olunur. Zamanla bu etinasızlıq ailə üzvləri arasında aradan qaldırılması çətin olan “rəqəmsal məsafəyə” çevrilir. Müasir məişət həyatında üz-üzə ünsiyyətin ekranlarla əvəzlənməsi həm valideynləri, həm də uşaqları emosional olaraq bir-birindən uzaqlaşdırır. Bu əlaqənin kəsilməsinin əsası keyfiyyətli vaxt sərf etməmək və oflayn dünyada problemlərin həllindən yayınmaqdır.

"Digital Jet Lag"in qarşısını almaq üçün ekran vaxtını tədricən azaldın

Mövzuyla əlaqədar əhəmiyyətli qiymətləndirmələr edən Kastamonu Universiteti Təhsil Fakültəsi Müəllim və Süni İntellekt Araşdırmaları KoordinatoruProf. Dr. Selman Tunay Kamerözəlliklə məktəb dövrlərində şagirdlərin rəqəmsal cihazlardan istifadə müddətinin tədricən azaldılması lazım olduğunu bildirib. Texnoloji vasitələrin həyatdan birdən-birə və tamamilə aradan qaldırılmasının səhv bir üsul olduğunu müdafiə edən Kamer, bu vəziyyətin qəzəb patlamalarına və ailə daxilində ciddi ünsiyyət böhranlarına səbəb ola biləcəyini ifadə etdi. Kamer xəbərdarlıq etdi: "Birdən dayandırmaq əvəzinə, prosesi zamanla idarə etmək daha yaxşıdır. Biz buna "rəqəmsal jet lag" deyirik. Üstəlik, uşaqlarımıza "cihazı yerə qoyun" deyəndə, özümüz ekran qarşısında saatlarla vaxt keçirməməliyik."