Türkiyə ixracatı yanvar-sentyabr dövründə rekordunu yeniləyib

Türkiyə İxracatçılar Məclisinin (TİM) məlumatlarına görə, Türkiyənin ixracatı yanvar-sentyabr dövründə əvvəlki ilin eyni dövrünə görə yüzdə 5,2 artaraq 211 milyard dollara çatıb. Sentyabr ayında ixracat əvvəlki ilin eyni ayına görə yüzdə 15,4 artaraq 26 milyard dollara çataraq aylıq rekord qırdı. Son 12 ayda ixrac məlumatları 283,7 milyard dollara çataraq tarixi pik həddinə çatıb.

İxracın artmasında hansı sektorlar ön plana çıxdı?

İlin ilk doqquz ayında 26 sektordan 18-i ixrac göstəricilərini artıra bilib. Ən yüksək artım yüzdə 42 ilə təzə meyvə-tərəvəz sektorunda qeydə alınarkən, bu sektoru yüzdə 35 artımla gəmilər, yaxtalar və xidmətlər və yüzdə 20 artımla mədənçilik məhsulları izlədi. Müdafiə və aerokosmik sənaye yüzdə 16 artımla 6,9 milyard dollarlıq xarici satış əldə edib. Avtomobil sənayesi 31,1 milyard dollar, kimya sektoru isə 25,8 milyard dollarla ümumi ixrac həcminə ən çox töhfə verən sektorlar arasında olub.

Zeytun və zeytun yağı ixracının azalmasının səbəbi nədir?

Yanvar-sentyabr dövründə ixracı azalan 8 sektor arasında zeytun və zeytun yağı yüzdə 28 azalma ilə birinci yerdədir. Ege Zeytun və Zeytunyağı İxracatçıları Birliyinin sədri Mehmet Emre Uygun, azalmanın əsas səbəbinin keçən il istehsalın aşağı olması olduğunu açıqlayıb. İyul ayında ABŞ-ın türk zeytun yağına tətbiq etdiyi 12,5 faiz əlavə verginin ixracatçıları sıxdığını bildirən Uyğun, "Türkiyə zeytunyağının ən böyük bazarlarından biri olan ABŞ-ın iyul ayında türk zeytun yağına tətbiq etdiyi 12,5 faiz əlavə vergi, rəqabət qabiliyyəti aşağı olan ixracatçıların bu bazara mal satmasını çətinləşdirir" dedi.

Türkiyənin xarici ticarət göstəricisi ilin ilk 9 ayında 211 milyard dollarlıq ümumi ixracat həcmi ilə rekord səviyyəyə çatıb. Sentyabr ayında qeydə alınan 26 milyard dollarlıq aylıq ixracat ümumi yüksəliş trendini dəstəkləyən ən əhəmiyyətli məlumatlardan biri oldu. Fərqli sektorlarda müşahidə edilən artım templəri Türkiyənin qlobal bazarlarda rəqabət gücünü və müxtəliflik qabiliyyətini ortaya qoydu.

İxrac məlumatları Türkiyə İxracatçılar Məclisi tərəfindən sektor nümayəndələrinin gömrük bəyannamələri vasitəsilə tərtib edilir. İxracatçı birlikləri mütəmadi olaraq sektorlar üzrə məlumatları izləyir və bu nəticələrə uyğun olaraq xarici ticarət strategiyalarını yeniləyir. İxracatçılar vergi təcrübələri və ya bazar məhdudiyyətləri kimi qarşılaşdıqları maneələrlə bağlı müvafiq nazirliklər və birliklər vasitəsilə dəstək prosesləri həyata keçirə bilərlər.

Nəticə

Türkiyə iqtisadiyyatı qlobal bazarlardakı dalğalanmalara baxmayaraq, ixracyönümlü böyümə strategiyasında əhəmiyyətli dayanıqlılıq nümayiş etdirir. Əlavə dəyər və ya strateji sektorların, xüsusən də müdafiə sənayesi və təzə meyvə-tərəvəzin artımı ixrac səbətinin şaxələndirildiyini və xarici bazarlarda tələbin canlı qaldığını sübut edir.

Digər tərəfdən, kənd təsərrüfatı məhsullarından gəlirdən asılılıq və xarici bazarlara tətbiq edilən əlavə vergilər ixracın davamlılığı üçün risk yaradır. Zeytun yağında olduğu kimi, istehsal həcmi və beynəlxalq ticarət siyasətləri sektorların performansına birbaşa təsir edən əsas amillər olmaqda davam edir.

Mümkün təsirlər

Gələcək dövrdə gəlir artımı gözlənilən sektorlarda ixrac həcminin yenidən artması gözlənilə bilər. Xüsusilə Cümhuriyyət tarixində ən yüksək məhsuldarlığın hədəfləndiyi zeytun yağı sektorunda daxili və xarici bazarlarda artıq istehsalın tarazlaşdırılması yolu ilə ixrac itkilərinin ödənilməsi nəzərdə tutulur.

ABŞ-ın tətbiq etdiyi əlavə vergi kimi proteksionist ticarət siyasəti davam edərsə, ixracatçılar yeni bazarlara üz tutacaq və ya alternativ ticarət müqavilələri axtaracaqlar. Bu vəziyyət sektorların bazar müxtəlifliyinin artırılması zərurətini doğura bilər.

Fikirləriniz

Türkiyənin ixracatındakı bu artan tendensiyanı necə qiymətləndirirsiniz? Sizcə, sektorların qlobal rəqabət qabiliyyətini artırmaq üçün hansı addımlar atılmalıdır? Fikirlərinizi şərhlərdə paylaşa bilərsiniz.