Türkiyənin Liviyada tarixi diplomatik hərəkəti: Hakan Fidanın kritik Benqazi səfəri

Xarici işlər naziri Hakan Fidan Türkiyə ilə Liviya arasında köklü əlaqələri daha da dərinləşdirmək üçün kritik səfər edir. Paytaxt Tripolidəki təmaslarından sonra Benqaziyə getməyə hazırlaşan nazir Fidan bu addımı ilə Haftar bölgəsinə səfər edən ilk Türkiyə xarici işlər naziri olacaq. Səfər çərçivəsində Liviyanın ərazi bütövlüyü, Şərqi Aralıq dənizində ortaq maraqlar və enerji sahəsində strateji tərəfdaşlıqlar müzakirə edilir. Milli Kəşfiyyat Təşkilatının (MİT) direktoru İbrahim Kalın və Milli Müdafiə Nazirliyi heyətinin Benqazi təmaslarından sonra bu səfər Ankaranın bölgədə balanslı diplomatiya əzmini bir daha ortaya qoyur.

Ankaranın "Bir Liviya" Siyasəti və İnklüziv Diplomatiyası

Nazir Fidan Tripolidə Liviya Milli Birlik Hökumətinin Baş naziriAbdülhamid Dibeybe tərəfindən qəbul edilib. Diplomatik mənbələrdən əldə edilən məlumata görə, Fidan danışıqlarda Türkiyənin Liviyanın şərqi, qərbi və cənubu arasında ayrı-seçkilik etməyən inklüziv siyasətini vurğulayacaq. Şərqi Aralıq dənizində hüquq və maraqların “qazan-qazan” prinsipi çərçivəsində qorunmalı olduğunu vurğulayacaq nazir Fidan, enerji sahəsində layihələri sürətləndirmək əzmində olduğunu ifadə edəcək.

İki ölkə liderləri arasında yüksək səviyyəli dialoq da bu prosesi dəstəkləyir; Baş nazir Dibeybe 18 aprel 2026-cı il tarixində Antalya Diplomatik Forumu çərçivəsində Prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğan tərəfindən qəbul edilib. Türkiyə hərbi qurumların bir dam altında birləşdirilməsində fəal rol oynamağa davam edir. Bu səylərin ən konkret nümunələrindən biri də Liviyanın şərq və qərb bölgələrindən olan hərbi ünsürlərin 11 aprel - 21 may tarixləri arasında keçirilənEFES 2026 təlimində fəal iştirakı olub.

Podratçı Sənayenin Aparıcı Bazarı: 31 Milyar Dollar Güvən

Siyasi və hərbi inteqrasiya səylərinə əlavə olaraq, Liviya Türkiyənin özəl sektoru üçün strateji bazar olaraq qalır. Türk müteahhitlik sənayesinin 1972-ci ildə xaricdə ilk layihəsini icra etdiyi Liviya tarixi əhəmiyyətə malikdir. Bu günə qədər türk şirkətləri ölkədə ümumi dəyəri 31 milyard dollar olan 633 layihə həyata keçirib.

Mövcud kövrək siyasi və iqtisadi mühitə baxmayaraq, türk şirkətləri Liviyada fəal işləməyə davam edir. Hazırda həyata keçirilən 40-dan çox layihənin ümumi investisiya dəyəri 2,3 milyard dolları ötüb. Bu məlumatlar iki ölkə arasında kommersiya əlaqələrinin sarsılmaz təməllər üzərində qurulduğunu göstərir.

Enerjidə Yeni Era: TPAO-nun tarixi addımı

İki ölkə arasında strateji tərəfdaşlığın ən dinamik sütunlarından biri enerji sektorudur. Türkiyə Neft Anonim Ortaqlığı (TPAO) 2026-cı ilin fevralında 17 ildən sonra Liviyada keçirilən ilk lisenziya tenderində böyük uğur qazanaraq iki neft yatağının birgə istismarı hüququ qazanıb. Bu tarixi addımla bağlı rəsmi razılaşma 2026-cı il iyunun 15-də Tripolidə imzalanıb və qüvvəyə minib. Nazir Fidanın təmasları zamanı bu və buna bənzər yeni enerji layihələrinin həyata keçirilməsi və iki ölkənin Aralıq dənizində enerji bərabərliyində daha güclü mövqe qazanmasını təmin etmək üçün atılacaq addımlar ətraflı müzakirə edilir.