Xərçəngin müalicəsi üçün yeni dərman namizədləri hazırlanıb

Zonguldak Bülent Ecevit Universiteti Fən Fakültəsi Kimya Bölümü Müəllim Prof. Dr. Zuhal Gerçek, İstanbul Medipol Universiteti Əczaçılıq Fakültəsi Müəllim Prof. Dr. Mustafa Güzel və tədqiqatçı Betül Yeşil xərçəng müalicəsində istifadə üçün yeni dərman namizədləri sintez etdilər. “Yeni tirozin kinaz inhibitorlarının sintezi və onların bioloji aktivliyinin tədqiqi” adlı layihə çərçivəsində hazırlanmış molekulların süd vəzi, prostat və ağciyər xərçəngi hüceyrələrində effektivliyi həm laboratoriya mühitində, həm də kompüter dəstəyi ilə aparılan analizlərlə təsdiqlənib.

Hansı xərçəng növlərində yeni molekullar effektivdir?

Tədqiqatçılar tərəfindən sintez edilən molekullar xüsusilə döş, prostat və ağciyər xərçəngi hüceyrələrində bioloji aktivlik göstərib. Prof.Dr.Zuhal Gerçek layihənin iki mərhələli bir prosesdən ibarət olduğunu və molekulların sintez mərhələsinin özü tərəfindən həyata keçirildiyini, xərçəng əleyhinə fəaliyyətlərin tədqiqi mərhələsinin isə Mustafa Güzel və Betül Yeşil tərəfindən həyata keçirildiyini ifadə edən Prof.Dr. Tədqiqat nəticəsində hazırlanmış molekulların xərçəng əleyhinə xüsusiyyətləri həm eksperimental, həm də nəzəri üsullarla sübuta yetirilib.

İxtiranın patent prosesi necə tamamlandı?

Scientific Research Projects tərəfindən dəstəklənən tədqiqat əqli mülkiyyət hüquqları ilə qorunurdu. 2024-cü ildə Türkiyə Patent və Ticarət Nişanı İdarəsi tərəfindən qeydə alınmış ixtira üçün edilən Avropa patent müraciəti də qeydiyyat üçün uyğun tapılıb. Bu patentlərin yerli və milli dərman istehsalı hədəflərinə doğru atılan mühüm addım olduğunu vurğulayan Prof.Dr.

Zonguldak Bülent Ecevit Universiteti və İstanbul Medipol Universitetinin akademikləri xərçəng müalicəsində yeni bir yanaşma təklif edən tirozin kinaz inhibitor molekullarını sintez edərək milli və beynəlxalq səviyyədə qeydiyyatdan keçiriblər. Döş, prostat və ağciyər xərçəngi hüceyrə xəttlərində təsirli olduğu təsbit edilən bu molekullar yerli dərman inkişaf etdirmə tədqiqatları üçün yeni namizəd kimi diqqəti cəlb edir.

Universitetlər daxilində aparılan bu cür akademik tədqiqatlar Elmi Tədqiqat Layihələri (BAP) kimi dəstək mexanizmləri ilə maliyyələşdirilir. İnkişaf etmiş bir molekulun dərman kimi klinik istifadəyə verilməsi üçün patent mərhələsindən sonra o, uzunmüddətli klinik sınaqlardan, təhlükəsizlik testlərindən və səhiyyə orqanları tərəfindən təsdiq proseslərindən keçməlidir.

Nəticə

Akademik əməkdaşlıqda həyata keçirilən bu araşdırma göstərir ki, yerli əczaçılıq sənayesinin ehtiyac duyduğu molekulyar sintez bacarıqları Türkiyə universitetlərində mövcuddur. Xüsusilə, patent proseslərinin həm milli, həm də Avropa səviyyəsində başa çatdırılması hazırlanmış molekulların elmi əsaslılığının və orijinallığının qeydə alındığını göstərir.

Mümkün təsirlər

Bu molekulların sonrakı mərhələlərdə dərman formasına çevrilməsi xərçəng xəstələri üçün yeni müalicə variantlarının yaranmasına kömək edə bilər. Bundan əlavə, daxili imkanlarla hazırlanmış bu cür dərman namizədləri xaricdən asılılığı azaltmaqla və müalicə xərclərini azaltmaqla gələcəkdə səhiyyə iqtisadiyyatına müsbət təsir göstərə bilər.

Fikirləriniz

Xərçəngin müalicəsi kimi kritik sahələrdə yerli dərmanların hazırlanması səylərini artırmaq barədə nə düşünürsünüz? Bu cür elmi layihələrin kommersiyalaşdırılması prosesində hansı addımlara üstünlük verilməlidir? Fikirlərinizi şərhlərdə paylaşa bilərsiniz.