Rak keselini bejermek üçin täze neşe dalaşgärleri döredildi

Zonguldak Bülent Ecevit uniwersiteti, Ylym fakulteti, Himiýa kafedrasy, mugallym Prof. Zuhal Gerçek, Stambul Medipol uniwersitetiniň dermanhana fakultetiniň agzasy prof. Döş, prostata we öýken rak öýjüklerine “Täze tirozin kinaz ingibitorlarynyň sintezi we olaryň biologiki işjeňligini derňemek” atly taslamanyň çäginde döredilen molekulalaryň täsiri laboratoriýa gurşawynda we kompýuter kömegi bilen tassyklandy.

Täze molekulalar haýsy rak keselinde täsirli?

Gözlegçiler tarapyndan sintez edilen molekulalar, esasanam döş, prostat we öýken rak öýjüklerinde biologiki işjeňligi görkezdi. Prof. Dr. Zuhal Gerçek taslamanyň iki basgançakdan ybaratdygyny we molekulalaryň sintez etabynyň özi tarapyndan amala aşyrylandygyny we antikanser çärelerini öwrenmek tapgyrynyň prof. Dr. Doktor tarapyndan geçirilendigini, munuň Mustafa Güzel we Betül eseşil tarapyndan amala aşyrylandygyny aýtdy. Gözlegiň netijesinde ösen molekulalaryň antikanser häsiýetleri synag we teoretiki usullar bilen subut edildi.

Oýlap tapyşyň patent prosesi nähili tamamlandy?

Ylmy gözleg taslamalary tarapyndan goldanan gözleg, intellektual eýeçilik hukugy astynda goraldy. 2024-nji ýylda Türkiýäniň Patent we söwda belligi edarasy tarapyndan hasaba alnan oýlap tapyş üçin Europeanewropanyň patent arzasy hem hasaba alynmaga laýyk tapyldy. Prof. Dr. Gerçek bu patentleriň içerki we milli neşe önümçiliginiň maksatlaryna tarap ädilen möhüm ädimdigini aýtdy we "Netijede, bu pikiri iki patent, biri milli we bir Europeanewropa patenti bilen goradyk"

Zonguldak Bülent Ecevit uniwersitetiniň we Stambul Medipol uniwersitetiniň akademikleri, rak keselini bejermekde täze çemeleşme hödürleýän tirozin kinaz inhibitor molekulalaryny sintez etdiler we olary milli we halkara derejesinde hasaba aldylar. Döş, prostat we öýken rak öýjüklerinde täsirli bolmagy maksat edinilen bu molekulalar, içerki neşe serişdelerini ösdürmek boýunça täze dalaşgär hökmünde tapawutlanýar.

Uniwersitetleriň içinde geçirilen şeýle akademiki gözlegler, Ylmy gözleg taslamalary (BAP) ýaly goldaw mehanizmleri tarapyndan maliýeleşdirilýär. Ösen ösen molekulanyň derman hökmünde kliniki taýdan ulanylmagy üçin, patent tapgyryndan soň saglyk edaralary tarapyndan uzak möhletli kliniki synaglardan, howpsuzlyk synaglaryndan we tassyklama amallaryndan geçmeli.

Netije

Akademiki hyzmatdaşlykda geçirilen bu gözleg, içerki derman senagaty üçin zerur bolan molekulýar sintez başarnygynyň Türkiýe uniwersitetlerinde bardygyny görkezýär. Hususan-da, patent amallarynyň milli we Europeanewropa derejesinde tamamlanmagy, ösen molekulalaryň ylmy ygtybarlylygynyň we özboluşlylygynyň hasaba alnandygyny görkezýär.

Mümkin täsirler

Bu molekulalary soňky döwürde neşe görnüşine öwürmek, rak keselleri üçin täze bejeriş usullarynyň döremegine goşant goşup biler. Mundan başga-da, içerki çeşmeler bilen işlenip düzülen şeýle neşe dalaşgärleri geljekde daşary ýurt garaşlylygyny azaltmak we bejeriş çykdajylaryny azaltmak arkaly saglyk ykdysadyýetine oňyn täsir edip biler.