Yaxın Şərqdə nüvə təhlükəsi: İsrailin gücü müzakirə olunur

Yaxın Şərqdə yeganə nüvə dövləti olan İsrail regionun digər ölkələri üçün artan təhlükə hesab olunur. Bu mövzuda Nüvə Silahlarının Qadağan edilməsinin Təqibi və Nüvə Silahlarının Ləğv Edilməsi üzrə Beynəlxalq Təşəbbüs (ICAN) Proqram Koordinatoru Snayder nüvə silahının dəyəri və İsrailin bu mövzuda qeyri-şəffaf siyasətləri ilə bağlı sualları cavablandırıb. Artan

Snayder2025-ci ildə cəmi 9 ölkənin nüvə silahına sahib olduğunu söylədi. O, 118,8 milyard dollar xərclədiyini bildirib. Bu ölkələrə Çin, Fransa, Rusiya, İngiltərə, ABŞ, Hindistan, İsrail, Pakistan və Şimali Koreya daxildir. Bu xərclər əvvəlki illə müqayisədə təxminən 20 faiz artım deməkdir. Xüsusilə, ABŞ keçən il nüvə silahlanmasına 69 milyard dollar xərcləyərək, bu sahədə ən çox büdcə ayıran ölkə oldu.

İsrailin Sirli Nüvə Siyasətləri

Snayderİsrailin bu mövzuda nüvə silahı xərclərini təqribən 100 artırdığını bildirib. Lakin İsrail bu məsələdə dövlət siyasəti yürütmür. Dimona Nüvə Obyektləri ətrafında fəaliyyətlərin artması İsrailin nüvə sərmayələrini artırdığının göstəricisi kimi qəbul edilir. İsrailin bu münasibəti həm özü, həm də regiondakı digər ölkələr üçün ciddi təhlükə yaradır.

Beynəlxalq reaksiyalar və İsrailin münasibəti

İsrail hakimiyyətinin nüvə silahından istifadə ilə hədələməsi beynəlxalq ictimaiyyətdə tez bir zamanda pisləndi. İsrail hökuməti bu cür bəyanatların yanlış anlaşıldığını bildirsə də, nüvə silahının bölgədə yayılması ilə bağlı narahatlıqlar artır. İsrailin yeganə nüvə dövləti olması qonşu ölkələr üçün ciddi risk yaradır.

Amerikanın Double Standard

Snayder ABŞ və İsrailin fevral ayında İrana qarşı hücumlarını tənqid edərək, bu hərəkətlərin nüvə silahının hər kəs üçün təhlükə olduğunu göstərdiyini bildirib. Ancaq nüvə silahlanmasına ən çox pul xərcləyən ölkənin ABŞ-ın, Yaxın Şərqdə isə yeganə nüvə dövlətinin İsrail olması bu hücumların ədalətsiz və qeyri-qanuni sayılmasına səbəb olur.

Nüvə Xərcləri Durmalıdır

ICAN nüvə silahlanmanın hər il orta hesabla 10 faiz artdığına diqqət çəkir. Snayder ölkələrin nüvə silahlarına olan xərclərini dayandırması lazım olduğunu və bu resursların insan ehtiyacları, ətraf mühit və gələcəyə xərclənməsinin daha faydalı olacağını vurğulayır.

Xüsusilə də İsrail nüvə siyasətlərini dəyişmədiyi müddətcə, bölgədə gərginliyin artmasına səbəb ola bilər. Gələcəkdə bu məsələ ilə bağlı beynəlxalq təzyiqlərin artacağı və İsrailin daha şəffaf siyasət yürüdəcəyi gözlənilir.