Еуропадағы табиғи газ бағасы Ормуз бұғазындағы блокадаға байланысты соңғы 4 жылдағы ең жоғары деңгейге жетті

Еуропалық табиғи газ нарығында анықтамалық болып саналатын Нидерландыдағы TTF биржасында қарашадағы фьючерстік келісім-шарттардың бір мегаватт-сағат бағасы соңғы төрт жылдағы ең жоғары деңгейге жетіп, 101 еуроға жақындады. Қыркүйек айының басында 70 еуродан төмен болған табиғи газ бағасының бұл жылдам өсуі жаһандық энергиямен қамтамасыз ету қауіпсіздігіне қатысты алаңдаушылықты тағы да күн тәртібіне шығарды.

Ормуз бұғазындағы блокаданың газбен жабдықтауға әсері қандай?

Табиғи газ бағасының күрт өсуінің негізі - Ормуз бұғазындағы нақты блокада. Әлемдік сұйытылған табиғи газдың (СТГ) шамамен бестен бірін қамтамасыз ететін Катар осы аймақтағы қауіпсіздік мәселелеріне байланысты жеткізілімдерін соғысқа дейінгі деңгейінің төрттен біріне дейін қысқартуға мәжбүр болды. Жеткізу тізбегіндегі бұл елеулі қысқару еуропалық нарықтардағы бағаның көтерілуіне тікелей түрткі болды.

Үкімет бағаның өсуіне қалай араласа алады?

Нарық сарапшылары бағаның 100 еуро шегінен асуы бүкіл Еуропада энергия тұтынуды басатын жаңа үкіметтік араласуды тудыруы мүмкін деп болжайды. Баға тұрақтылығын қамтамасыз ету және өнеркәсіпте және тұрғын үйлерде энергияға сұранысты тежеу үшін елдер субсидиялау саясатын қайта қарастырады немесе энергияны үнемдеу бойынша міндетті шараларды қабылдайды деп күтілуде.

Нидерландтық TTF биржасында сатылатын қараша айындағы табиғи газ келісімшарттары қыркүйек айынан бері орын алған жеткізу проблемалары нәтижесінде соңғы төрт жылдағы ең жоғары деңгейге жетіп, 101 еуро деңгейіне жетті. Катардың өз жөнелтілімдерін соғысқа дейінгі деңгейдің төрттен біріне дейін қысқартуына себеп болған Ормуз бұғазындағы блокада Еуропаның энергия шығындарының айтарлықтай өсуіне себеп болды.

Еуропалық Одақ елдеріндегі энергия нарықтары тиісті ұлттық реттеуші органдардың қадағалауымен жұмыс істейді. Төменгі баға саясаты, энергияны қолдау пакеттері немесе тұтынушыларды бағаның ауытқуынан қорғау үшін жүзеге асырылатын салықты төмендету сияқты процестер мүше елдердің ішкі заңдары мен энергетикалық заңнамасы аясында жүзеге асырылады. Азаматтар энергия төлемдеріне қатысты ағымдағы қолдау бағдарламалары туралы ақпаратты жергілікті энергия таратушы компаниялардан немесе тиісті министрліктердің ресми хабарландыруларынан ала алады.

Қорытынды

Бұл бағаның өсуі Еуропаның бір аймаққа немесе энергиямен қамтамасыз ету бағытына тәуелділігінің қаншалықты нәзік екенін тағы бір рет дәлелдейді. Катар сияқты маңызды жеткізушінің жөнелтілімдерді қысқартқаны жаһандық энергия нарықтарының қаншалықты жылдам әрекет ететінін және геосаяси тәуекелдердің тұрмыстық және өнеркәсіптік шығындарға тікелей қалай әсер ететінін көрсетеді.

Бұл жағдай Еуропаның энергияны әртараптандыру стратегияларының өмірлік маңыздылығын көрсетеді. Бағалардың 100 еуро деңгейінен жоғары тұрақтылығы энергия тиімділігін арттыруға инвестиция салуды жеделдетуге және жаңартылатын энергия көздеріне көшуді экономикалық қажеттілікке әкеледі.

Мүмкін әсерлер

Табиғи газ бағасының бұл көтерілуі, ең алдымен, энергияны көп қажет ететін салаларда өндіріс шығындарының өсуіне әкелуі мүмкін және түпкілікті өнім бағасының өсуінен көрінуі мүмкін. Әсіресе қыс айлары жақындаған сайын үй шаруашылықтарына жылу шығындарының ауыртпалығы артуы мүмкін және бұл инфляциялық қысымды тудыруы мүмкін.

Үкіметтердің сұранысты тежеу үшін қабылдаған интервенциялық шешімдері энергия нарығында уақытша жеңілдікті қамтамасыз етуі мүмкін болса да, олар ұзақ мерзімді перспективада бюджет балансына жаңа салмақ түсіруі мүмкін. Бұған қоса, энергиямен қамтамасыз етудегі бұл белгісіздік бүкіл Еуропа бойынша экономикалық өсу болжамдарының төмендеуіне әкелуі мүмкін.