Europeewropadaky tebigy gazyň bahasy Hormuz bogazyndaky gabaw sebäpli 4 ýyllyk ýokary derejä ýetdi

naturalewropanyň tebigy gaz bazaryna salgylanma hasaplanýan Gollandiýada ýerleşýän TTF bir exchangeasynda noýabr aýynda geleşik şertnamalarynda megawat-sagadyň bahasy soňky dört ýylyň iň ýokary derejesine ýetip, 101 ýewro ýetdi. Sentýabryň başynda tebigy ýewro bahasynyň 70 ýewrodan pes bolan bu çalt ýokarlanmagy, global energiýa üpjünçiliginiň howpsuzlygy meselesini ýene gün tertibine getirdi.

Hormuz bogazyndaky gabawyň gaz üpjünçiligine nähili täsiri bar?

Tebigy gazyň bahasynyň düýpgöter ýokarlanmagynyň esasy Hormuz bogazyndaky hakyky gabawdyr. Global suwuklandyrylan tebigy gazyň (LNG) takmynan bäşden bir bölegini üpjün edýän Katar, bu sebitdäki howpsuzlyk problemalary sebäpli iberilişini uruşdan öňki derejesiniň dörtden birine çenli azaltmaly boldy. Üpjünçilik zynjyryndaky bu çynlakaý gysyş, Europeanewropa bazarlarynda bahalaryň ýokarlanmagyna gönüden-göni sebäp boldy.

Bahalaryň ýokarlanmagyna hökümetler nädip goşulyp bilerler?

Bazar analitikleri, 100 ýewrodan ýokary bahalaryň Europeewropada energiýa sarp edilişini basyp ýatyrjak täze hökümet çärelerini getirip biljekdigini çaklaýarlar. Bahalaryň durnuklylygyny üpjün etmek we senagatda we ýaşaýyş jaýlarynda energiýa islegini çäklendirmek üçin ýurtlaryň subsidiýa syýasatlaryny gözden geçirmegine ýa-da energiýa tygşytlamak üçin hökmany çäreleri görmegine garaşylýar.

Gollandiýada ýerleşýän TTF bir exchangeasynda satylan noýabr aýyndaky tebigy gaz şertnamalary soňky dört ýylyň iň ýokary derejesine ýetdi we sentýabr aýyndan bäri ýüze çykan üpjünçilik problemalary sebäpli 101 ýewro derejesine ýetdi. Kataryň uruşdan öňki derejesiniň dörtden birine çenli azalmagyna sebäp bolan Hormuz bogazyndaky gabaw Europeewropanyň energiýa çykdajylarynyň ep-esli ýokarlanmagyna sebäp boldy.

Unionewropa Bileleşiginiň ýurtlarynda energiýa bazarlary degişli milli gözegçilik edaralarynyň gözegçiligi astynda işleýär. Bahalary ýokarlandyrmak syýasaty, energiýa goldaw paketleri ýa-da sarp edijileri bahalaryň üýtgemeginden goramak üçin amala aşyrylýan salgytlary azaltmak ýaly amallar agza ýurtlaryň içerki kanunlary we energiýa kanunçylygy çäginde amala aşyrylýar. Raýatlar ýerli energiýa paýlaýyş kompaniýalaryndan energiýa tölegleri bilen baglanyşykly häzirki goldaw maksatnamalary ýa-da degişli ministrlikleriň resmi bildirişleri barada maglumat alyp bilerler.

Netije

Bu bahanyň ýokarlanmagy, Europeewropanyň bir sebite ýa-da energiýa üpjünçiligi ugruna garaşlylygynyň näderejede gowşakdygyny ýene bir gezek subut edýär. Katar ýaly möhüm üpjün edijiniň iberilişini azaltmagy dünýä energiýa bazarlarynyň näderejede reaksiýa görkezýändigini we geosyýasy töwekgelçilikleriň öý we senagat çykdajylarynda gönüden-göni şöhlelenýändigini görkezýär.

Bu ýagdaý, Europeewropanyň energiýa diwersifikasiýa strategiýalarynyň möhüm ähmiýetini açýar. Bahalaryň 100 ýewro derejesinden ýokary bolmagy, energiýa netijeliligi maýa goýumlarynyň çaltlaşmagyna we täzelenip bilýän energiýa çeşmelerine ykdysady zerurlyga öwrülmegine sebäp bolar.

Mümkin täsirler

Tebigy gazyň bahasynyň ýokarlanmagy, ilkinji nobatda energiýa talap edýän pudaklarda önümçilik çykdajylarynyň ýokarlanmagyna sebäp bolup biler we önümiň soňky bahalarynyň ýokarlanmagynda şöhlelendirilip bilner. Esasanam gyş aýlary ýakynlaşdygyça, öý hojalygyna ýyladyş çykdajylarynyň köpelmegi we inflýasiýa basyşyna sebäp bolup biler.

Hökümetleriň islegi çäklendirmek üçin kabul eden gatyşmak kararlary energiýa bazarynda wagtlaýyn ýeňillik döredip bilse-de, uzak möhletde býudjet balansyna täze ýük döredip biler. Mundan başga-da, energiýa üpjünçiligindäki bu näbellilik Europeewropadaky ykdysady ösüş çaklamalarynyň peselmegine sebäp bolup biler.