Даниядан АКШга Гренландиянын ачык жообу: "Бул сатылбайт, биздин эгемендүүлүгүбүздү урматтаңыз"

Даниянын премьер-министри Метте Фредериксен маанилүү чечимдердин босогосунда турган НАТОнун 36-мамлекет жана өкмөт башчылар саммитинин алдында глобалдык коопсуздук архитектурасы жана трансатлантикалык карым-катнаштар тууралуу таң калыштуу билдирүүлөрдү жасады. Дүйнөнүн күн өткөн сайын ого бетер туруксуз жана кооптуу бир мезгилге кирип баратканына көңүл бурган Фредериксен, Европанын аскердик дараметин арттыруу керектигин баса белгиледи. Тарыхтагы эң ийгиликтүү коргонуу союзу болгон НАТОнун күчүн сактап калуу керектигин белгилеген премьер-министр: «Европаны кайра куралдандыруу абдан маанилүү»,-деп, мүчө өлкөлөрдү жоопкерчиликке чакырды.

Фредериксен АКШ менен Европанын ортосунда коргонуу өнөр жайында күчтүү өнөктөштүктүн түзүлүшү керектигин белгилеп, Украинага аскердик жана финансылык жардамдардын үзгүлтүксүз улануусу керектигин баса белгиледи. Орусияга каршы санкцияларды жана дипломатиялык кысымдарды күчөтүүнүн маанилүү экенин белгилеген Даниянын премьер-министри: «Украинага болгон колдоосубузду арттырып, бул согушта жалгыз жеңүүчүнүн Киев башкаруусу болушун камсыздашыбыз керек. Биздин союздашыбыз көрсөтө турган биримдик жана тилектештик бүгүн болуп көрбөгөндөй маанилүү»,-деди.

"Гренландия сатылбайт": Даниянын суверендүүлүккө басым жасоосу

АКШ администрациясынын стратегиялык жактан маанилүү Гренландия аралын сатып алууга кызыкдарлыгын катуу сынга алып, премьер-министр Фредериксен Копенгагендин бул маселе боюнча позициясы так жана бекем деп билдирди. Гренландиянын коммерциялык товар катары каралышы мүмкүн эмес экенин белгилеген Фредериксен : "Биздин позициябыз АКШ президентинин бул маселеге карата мамилеси сыяктуу ачык. Гренландия сөзсүз сатылбайт. Дүйнөлүк актерлор, анын ичинде союздаштарыбыз Гренландия элинин өз тагдырын өзү аныктоо укугун жана эркин урматтоосун күтөбүз."

Дания Королдугу суверендүү мамлекет экенин жана анын аймактык бүтүндүгүн талкуулоо мүмкүн эмес экенин белгилеген премьер-министр эл аралык укукту жана чек араларды сыйлоо өтө маанилүү экенин эскертти. Фредериксен Даниянын НАТОнун чек аралары ичинде, анын ичинде өз аймагынын ар бир чарчы сантиметрин коргоого чечкиндүү экенин катуу билдирди.

НАТОнун 5-беренеси жана Жамааттык коргонуу чечими

Фредериксен өз сөзүндө НАТОнун негизи болгон "бирөө бардыгы үчүн, бардыгы бироо үчүн" принцибине токтолуп, жамааттык коргонууну кепилдеген 5-беренеге берилгендигин дагы бир жолу кайталады. Бул берененин альянстын эң чоң кепилдиги экенин белгилеген премьер-министр: "Биздин кайсы бир союздашыбызга карата коркунуч бардыгыбыз үчүн жасалган деп эсептелинет. 5-берене биздин жалпы камсыздандыруубуз. Бул принцип 11-сентябрдагы террордук кол салуулар учурунда АКШ үчүн кандай болсо, бүгүн Орусиянын коркунучуна түздөн-түз туш болгон чыгыш канатыбыз үчүн да ошондой эле. Гренландия жана Дания падышалыгынын да чечкиндүүлүгү бүтүндөй" деди.

Вашингтондун НАТО боюнча милдеттенмелерине ишенерин билдирген Фредериксен НАТОсуз Европанын коопсуздугун камсыз кылуу мүмкүн эместигин белгиледи. Трансатлантикалык байланыштар глобалдык тынчтыктын кепилдиги экенин белгилеген Даниянын премьер-министри бул өнөктөштүктүн келечекте да бекем уланаарына ишенерин кошумчалады.

Исландиядан Данияга колдоо жана Россиянын коркунучу жөнүндө эскертүү

Гренландия боюнча талкууларга дагы бир колдоо Исландиянын премьер-министриКриструн Фростадоттирден келди. Гренландиянын келечеги ал жерде жашаган элдин чечимине гана байланыштуу экенин баса белгилеген Фростадоттир : «Гренландия Гренландия элине таандык, АКШнын бир бөлүгү болуу ниети жок жана бул темадагы позициясы абдан ачык»,-деп Даниянын эгемендик укуктарын колдоду.

НАТОнун акыркы бир жылда күчүн жана тоскоолдугун олуттуу түрдө жогорулатканын белгилеген Исландиянын премьер-министри, альянска жаңы мүчөлөрдүн кошулушу жана коргонуу бюджеттеринин көбөйүшү менен аскердик түзүм 12 ай мурункуга караганда бир топ күчтүү жерде экенин белгиледи. Фростадоттир шериктештердин Гренландия сыяктуу жасалма талкууларга убакыт коротпой, аймактагы чыныгы коркунуч болгон Орусиянын аскердик аракеттерине жана коопсуздук тобокелдигине көңүл бурушу керектигин эскертти.