Египет менен Эфиопиянын ортосундагы Хедаси дамбасынын сүйлөшүүлөрү ички кагылышуулардан улам башталбай жатат

Египет менен Эфиопиянын ортосундагы Нил дарыясына курулган Хедаси дамбасынын иштеши жана толтурулушу боюнча сүйлөшүүлөр Эфиопиядагы ички кагылышуулар жана аймактык кризистерден улам кайра баштала албайт. Курулушу 2011-жылы башталган дамба боюнча үч өлкөнүн сүйлөшүүлөрү 3 жылдык тыныгуудан кийин 2023-жылы кайра башталып, бирок 2024-жылы кайрадан токтотулган.

Египет менен Судан дамбаны толтуруу жана иштетүү эрежелери боюнча юридикалык жактан милдеттүү үч тараптуу келишимге кол коюуну талап кылышса, Эфиопия милдеттүү келишимдин кереги жок деп ырастоодо. Эфиопиялык жана египеттик эксперттер 23-сентябрда кайра башталган кагылышуулар жана Эфиопияда армия менен 7 куралдуу топтун, анын ичинде Тиграй Элдик Боштондук Фронту (TPLF) ортосундагы чыңалуунун күчөшү сүйлөшүүлөргө эң чоң тоскоолдук экенин белгилешет.

Ички чыңалуу жана эл аралык күн тартиби сүйлөшүүлөрдү кечиктирүү

Эфиопиялык изилдөөчү Захид Зейдан Аддис-Абеба башкаруучулугунун ички өнүгүүлөр менен алек болгондугу үчүн сүйлөшүү комитеттерин түзө албаганын жана чечимдин аймактык кризистер басылгандан кийин кала бериши мүмкүн экенин айтты. Египеттин тышкы карым-катнаштар кеңешинин мүчөсү Мухаммед Хикази, суу маселесинин Египет үчүн экзистенциалдык бир маселе экенине басым жасап, «Чечүү жолу эки тарапты тең канааттандыра турган милдеттүү юридикалык келишимге жетишүү»,-деди.

Эл аралык артыкчылыктарды жана ортомчулук демилгелерди өзгөртүү

Египеттин Африка маселелери боюнча кеңешинин вице-президенти Салах Халима, мурда ортомчу болгон АКШнын ички жана тышкы саясий күн тартибинен улам суу файлына артыкчылык бере албастыгын билдирди. Халима сүйлөшүүлөрдүн 2026-жылдын аягында же 2027-жылдын аягында башталаарынын белгисиз экенин айтты. Бир тараптан Италиянын тышкы иштер министри Антонио Тажани өткөн айда кесиптеши Бедр Абдулати менен өткөргөн жолугушууда Римде арачылык кылууга даяр экендиктерин жарыялады, бирок бул сунуш үчүн дагы бир күн белгилене элек.

Процесс бөгөттөлгөн сайын эки өлкөнүн ортосундагы тирешүү күчөп баратат. Эфиопиянын башкы штабынын төрагасы Бирхану Жула өлкөдөгү куралдуу топтордун Судан жана Египет сыяктуу чет элдик күчтөрдөн колдоо алганын айтты. Египеттин Тышкы иштер министрлигинин басма сөз катчысы Надер Зеки бул айыптоолорду четке кагып, Египеттин башка өлкөлөрдүн ички иштерине кийлигишпей турганын баса белгиледи.