Müsür bilen Efiopiýanyň arasyndaky Hedasi bendi gepleşikleri Içerki gapma-garşylyklar sebäpli başlap bilmez

Nil derýasynyň üstünde gurlan Hedasi bendiniň ulanylyşy we doldurylmagy barada Müsür bilen Efiopiýanyň arasyndaky gepleşikler Efiopiýadaky içerki çaknyşyklar we sebit krizisleri sebäpli täzeden başlap bilmez. 2011-nji ýylda gurlan bent barada üç ýurduň arasynda geçirilen gepleşikler 3 ýyllyk arakesmeden soň 2023-nji ýylda gaýtadan başlandy, ýöne 2024-nji ýylda ýene togtadyldy.

Müsür bilen Sudanyň bent doldurmak we işletmek düzgünleri bilen baglanyşykly kanuny taýdan üç taraplaýyn şertnamanyň gol çekilmegini talap edýändigine garamazdan, Efiopiýa hökmany şertnamanyň zerurlygynyň ýokdugyny öňe sürýär. Efiopiýaly we Müsürli hünärmenler 23-nji sentýabrda gaýtadan başlanan konfliktleriň we Efiopiýadaky Tigraý Halk azat ediş fronty (TPLF) ýaly goşun bilen 7 ýaragly toparyň arasyndaky barha artýan dartgynlygyň gepleşikler üçin iň uly päsgelçilikdigini aýdýarlar.

Içerki dartgynlyk we halkara gün tertibi gepleşikleri gijikdirmek

Efiopiýaly gözlegçi Zahid Zeýdan Addis Abebanyň administrasiýasynyň içerki ösüşler bilen gyzyklanýandygy sebäpli gepleşik komitetlerini döredip bilmejekdigini we çözgüt sebit krizisleri gowşandan soň dowam edip biljekdigini aýtdy. Müsüriň Daşary gatnaşyklar geňeşiniň agzasy Muhammet Hikazi, suw meselesiniň Müsür üçin möhüm meseledigini aýtdy we "Çözgüt iki tarapy hem kanagatlandyrjak hökmany kanuny ylalaşyk gazanmakdyr" -diýdi.

Halkara ileri tutulýan ugurlary we araçylyk başlangyçlaryny üýtgetmek

Müsür Afrika meseleleri boýunça geňeşiniň wise-prezidenti Salah Halima ozal araçy hökmünde çykyş eden ABŞ-nyň içerki we daşarky syýasy meýilnamalar sebäpli suw faýlyny ileri tutup bilmejekdigini aýtdy. Halima gepleşikleriň 2026-njy ýylyň ahyrynda ýa-da 2027-nji ýylyň ahyrynda başlajakdygynyň takyk däldigini mälim etdi. Beýleki bir tarapdan, Italiýanyň Daşary işler ministri Antonio Tajani geçen aý kärdeşi Bedr Abdulati bilen geçiren duşuşygynda Rimde araçylyk etmäge taýýardyklaryny mälim etdi, ýöne bu teklip üçin entek gün kesgitlenmedi.

Bu proses petiklenensoň, iki ýurduň arasyndaky dartgynlyk güýçlenýär. Efiopiýanyň Baş ştabynyň başlygy Birhanu Jula ýurtdaky ýaragly toparlaryň Sudan we Müsür ýaly daşary ýurt güýçlerinden goldaw alandygyny öňe sürdi. Müsüriň Daşary işler ministrliginiň metbugat sekretary Nader Zeki bu aýyplamalary ret etdi we Müsüriň beýleki ýurtlaryň içerki işlerine goşulmaýandygyny aýtdy.