Франциянын 2027-жылга бюджети боюнча мыйзам долбоору Улуттук ассамблеяда четке кагылды

Франциянын Улуттук ассамблеясында 2026-жылдын 5-ноябрында өткөрүлгөн добуш берүүдө өкмөт тарабынан даярдалган 2027-жылдын бюджет долбоорунун салык кирешелерин камтыган биринчи бөлүгү четке кагылды. Добуш берүүнүн жыйынтыгында 458 депутат мыйзам долбооруна "каршы" деп добуш берип, 2 депутат калыс калды.

Бюджеттик мыйзам долбооруна өзгөртүүлөр кандай таасир этет?

Ар түрдүү саясий топтор тарабынан кеңири өзгөртүүлөр киргизилген 2027-жылдын бюджет долбоорунун акыркы варианты парламенттеги бир дагы саясий партия тарабынан кабыл алынган жок. Мыйзам долбоорунун азыркы редакциясы парламенттин жогорку палатасы болгон Сенаттын талкуусуна жөнөтүлдү. Францияда бюджет мыйзамы күчүнө кириши үчүн Улуттук ассамблея менен Сенаттын бир эле текстти макулдашуусу мыйзамдуу милдети болуп саналат.

Парламент тоскоол болгон учурда кандай жолдорду колдонуу керек?

Эгерде эки канаттын ортосунда келишим түзүлбөсө, орток тексттин үстүндө иштөө үчүн сенаторлор жана депутаттардан турган Биргелешкен комиссия түзүлүшү пландалууда. Мыйзам чыгаруу жараянындагы мүмкүн болгон тоскоолдуктарды жоюу үчүн Франциянын Конституциясынын 49/3 беренеси өкмөткө бюджетти добуш берүүсүз кабыл алуу укугун берет. Эгер бул ыйгарым укук колдонулса, депутаттар өкмөткө ишеним көрсөтпөө маселесин коюуга укуктуу.

Францияда 2026-жылдын 5-ноябрында болгон добуш берүүнүн жыйынтыгында өкмөттүн бюджеттик планы парламентте кабыл алынбай калган. Мамлекеттик карыздын ички дүң өнүмгө (ИДП) карата катышы 119 пайыздын тегерегинде болгон өлкөдө бюджетти талкуулоо бийлик менен оппозициянын пикир келишпестигин жараткан негизги маселелердин бири бойдон калууда.

Францияда бюджет процесси парламенттин эки палатасынын сүйлөшүүлөрү менен уланууда. Мурунку жылдардагы, өзгөчө 2024 жана 2025-жылкы бюджет сүйлөшүүлөрүндөгү ушундай эле блокадалар Мишель Барниер жана Франсуа Байру өкмөттөрүнүн кызмат мөөнөттөрүнүн аякташына себеп болгон. Процесстин жүрүшү өкмөт өзүнүн конституциялык ыйгарым укуктарын колдонобу же Сенат менен мунасага келе алабы, ошого жараша болот.

Корутунду

Францияда бюджет боюнча мыйзам долбоорунун биринчи добуш берүүдө четке кагылышы өкмөттүн парламентте күчтүү колдоосуна ээ эмес экенин жана саясий топтордун ортосунда олуттуу консенсус маселеси бар экенин көрсөтүп турат. Жогорку экономикалык көрсөткүчтөр, өзгөчө мамлекеттик карыздын ставкалары бюджеттик тартип боюнча талкууну тереңдетүүдө.

Саясий туруктуулуктун көз карашынан алганда, бюджеттик сүйлөшүүлөр өкмөттөрдүн келечегин аныктаган маанилүү босого болуп көрүнөт. Өткөн мезгилдерде болгон өкмөттүн төмөндөөлөрү азыркы администрация бюджеттик мыйзам долбоорун кабыл алуу процессинде өтө кылдат тең салмактуулукту сакташы керек экенин көрсөтүп турат.

Мүмкүн болгон эффекттер

Бюджеттик мыйзам долбоорун Сенатка жөнөтүү мыйзам чыгаруу процессин узартып, өкмөткө саясий басымды күчөтүшү мүмкүн. Эгерде өкмөт Конституциянын 49/3-беренесин колдонуп, бюджетти добушсуз кабыл алууну чечсе, бул оппозициянын ишеним көрсөтпөө демилгесин козгоп, өкмөткө эртерээк кризистин чыгуу коркунучун жаратышы мүмкүн.

Экономикалык көз караштан алганда, бюджеттин кечиктирилиши мамлекеттик чыгашаларды пландаштырууда белгисиздикке алып келиши мүмкүн жана базарларда Франциянын фискалдык дисциплинасы тууралуу суроо белгилерин жаратышы мүмкүн. Консенсуска жетишилбесе, өлкөнүн экономикалык программасын ишке ашырууда олуттуу тоскоолдуктар жаралышы мүмкүн.