НАТОнун саммитинде Даниянын премьер-министри Фредериксендин тарыхый чакырыгы: "Европа кайрадан куралданышы керек"

Даниянын премьер-министри Метте Фредериксендин эл аралык коомчулуктун көңүлүн бурган НАТОнун 36-мамлекет жана өкмөт башчылар саммитинин алдында басма сөз өкүлдөрүнө сын билдирүүлөрү болду. Глобалдык коопсуздук чөйрөсүнүн күндөн-күнгө туруксуз жана кооптуу болуп баратканына көңүл бурган Фредериксен Европа өлкөлөрүн аскердик кубаттуулуктарын арттырууга жана коргонуу өнөр жайларын күчтөндүрүүгө чакырды.

Европа үчүн кайра куралданууга жана күчтүү коргонуу өнөр жайына чакыруу

Даниянын премьер-министри Фредериксен мүчө өлкөлөр трансатлантикалык альянстын кармануусун сактап калуу үчүн коргонуу чыгымдарын жана аскердик өндүрүштү көбөйтүүсү керектигин баса белгиледи. Тарыхтын эң күчтүү коргонуу келишимине ээ болгондорун белгилеген Фредериксен : "Бизге дагы күчтүү НАТО керек. Бул күчтү коргоп, аны келечекке алып барышыбыз керек. Бул жердеги эң ачык билдирүүм, Европаны убакытты жоготпостон кайра куралдандыруунун өтө маанилүүлүгү."

Европа жана трансатлантикалык масштабда АКШ менен интеграцияланган күчтүү өнөр жай коргонуу базасын түзүү зарылдыгын баса белгилеген премьер-министр Украинага жардам үзгүлтүксүз улантылышы керектигин айтты. Орусияга кысымды күчөтүүнүн маанилүү экенин белгилеген Фредериксен : «Украинанын бул согуштун жалгыз жеңүүчүсү болушун камсыз кылышыбыз керек, биримдигибиз жана бирге туруу чечкиндүүлүгүбүз балким мурда болуп көрбөгөндөй маанилүү»,-деди.

Гренландиядагы талкууларга катаал реакция: "Биздин аймактык бүтүндүгүбүздү урматтоо керек"

АКШ администрациясынын Гренландияга болгон мурдагы сатып алуу мамилесин жана анын аймакка карата дооматтарын катуу сындаган Фредериксен Дания Королдугунун бул маселе боюнча ымырасыз позициясын дагы бир жолу жарыялады. Гренландиянын суверендүү укуктарын талкуулоо мүмкүн эместигин белгилеген премьер-министр төмөнкү сөздөрдү колдонду:

"Тилекке каршы, АКШ президентинин бул маселе боюнча позициясы абдан ачык, бирок биздин позициябыз ар дайымкыдай эле ачык-айкын: Гренландия таптакыр сатылбайт. Биз ар бир адам, анын ичинде биздин союздаштар Гренландия элинин өз тагдырын өзү аныктоо укугун урматташын күтөбүз. Биз суверендүү мамлекетпиз; ар бир адам биздин аймактык бүтүндүгүбүздү жана эгемендүүлүгүбүздү, анын ичинде НАТОнун ар бир дюйм аймагын коргоого даярбыз."

Жамааттык коргонуу жана 5-беренеге басым жасоо: "НАТО биздин камсыздандыруубуз"

НАТОнун негизи болгон жамааттык коргонуу принцибине (5-берене) толук берилгендик билдирүүсүн берип, Фредериксен бул принцип бардык мүчө-өлкөлөр үчүн өтө маанилүү кепилдик экенин эскертти. Фредериксен: "Эгерде бирөөбүздүн башыбызга бир нерсе болсо, ар бирибиз бири-бирибизге турушубуз керек. 5-берене биздин камсыздандыруубуз. Бул азыр Орусия тараптан согуш коркунучу алдында турган чыгыш канатка тиешелүү, 11-сентябрда АКШга кол салуу болгондо да бул чындык, Гренландия үчүн да. Биз Дания Королдугун акырына чейин коргойбуз", - деди Фредериксен.

АКШнын НАТОнун 5-беренесине берилгендигинен күмөн санабаганын белгилеген Фредериксен альянстын келечеги тууралуу төмөнкүдөй баа берди: "Дания жана Европанын көз карашы боюнча, НАТОсуз өз элимдин коопсуздугун камсыз кылуу мен үчүн мүмкүн эмес. НАТОнун аркасында Трансатлантиканын аркы өйүзүндөгү эл коопсуз жана келечекте да ушундай болот.

Гренландия жана Россия коркунучу боюнча Исландиянын билдирүүсү

Саммиттин алдында сүйлөгөн Исландиянын премьер-министриКриструн Фростадоттир да Гренландия талкуусуна токтолуп, Данияны колдоду. Фростадоттир : «Гренландия Гренландия элине таандык, алар АКШнын бир бөлүгү болгусу келбейт жана бул темада абдан ачык»,-деп талкууга чекит койду.

НАТОнун акыркы 12 айда жаңы мүчөлөрдүн катышуусу жана коргонуу бюджеттеринин көбөйүшү менен бир топ күчтүү түзүлүшкө ээ болгонун белгилеген Исландиянын премьер-министри альянс ичиндеги динамикалардын оң өзгөргөнүн белгиледи. Фростадоттир, альянстын жасалма күн тартиби жана Гренландия талкууларынын ордуна, негизинен Орусиядан келген түз коркунучтарга көңүл бурушу керектигин баса белгиледи.