Перс булуңундагы чыңалуу туу чокусунда: Хусилер Сауд Арабияга деңиз блокадасын киргизүүнү чечишет

Иран менен АКШнын Жакынкы Чыгыштагы чыңалуусу стратегиялык кадамдар менен уланып жатканда, Йеменде Иран колдогон хусилер аймактагы тең салмактуулуктарды солкулдата турган жаңы кадамга барышты. Соңку күндөрдө болгон өз ара аскердик иш-аракеттерден кийин хусилер Сауд Арабияга каршы кеңири деңиздик блокада жарыялашканын жарыялашты.

Ал-Жазирадан берилген маалыматка караганда, хусилердин аскерий катчысы Яхья Сери расмий билдирүүсүндө «көзгө көз» принцибине басым жасады. Сери: «Сауд Аравияга деңиз блокадасын жарыялайбыз, бул чечим билдирүү жарыялангандан тарта дароо күчүнө кирди»,-деп булуңдагы чыңалууну туу чокусуна алып чыкты.

Сана аэропортуна кол салуу чыңалууну күчөттү

Булуңдагы бул маанилүү чечимдин артында 2026-жылдын 13-июлунда болгон кызуу кагылышуулар бар. Йеменде Иран колдогон хуситтер Сауд Аравия жетектеген коалиция күчтөрүнүн борбор Санадагы Эл аралык Сана аэропортун бутага алганын жарыялашты.

Хусийлердин аскерий катчысы Яхья Сери Сауд Арабиянын абадан кол салуусунун аймакта көптөн бери уланып келе жаткан чыңалууну азайтуу жана диалог процессине толугу менен зыян келтиргенин айтты. Кол салуунун сөзсүз жоопсуз калбай турганын баса белгилеген Сери, бул аскердик кыймылдын оор кесепеттерин Эр-Рияд башкаруучулугунун көтөрүшү керектигин айтты.

"Иран учагы" Йемен армиясынын билдирүүсү

Сөз болуп жаткан кол салууга байланыштуу Йемен өкмөтү жана армиясынан башка билдирүү жасалды. Йемен армиясынын өкүлдөрү Иран учагынын Йемен аймагына мыйзамсыз конушун алдын алуу үчүн борбор Санадагы Эл аралык Сана аэропортунун учуу тилкесин бутага алышканын жарыялашты.

Расмий бийликтердин билдирүүсүндө хусилердин Йемендин улуттук авиакомпанияларына таандык жарандык учактардын аэропортко конуусуна тоскоол болгону жана Иран учактарынын Йемендин аба мейкиндигин ачык бузганы белгиленди. Йемендин коргоо министриТахир ал-Укайлижакында аба мейкиндигин бузууларга аскердик ыкмалар менен эң катаал жооп берилерин билдирди.

Йемендин маалымат министри Муаммар ал-Ирьяни чыңалуунун гуманитардык жагына токтолуп, хусилердин Эл аралык Кызыл Крест комитетине таандык гуманитардык жардам учагын Сана аэропортунда күч менен кармаганын, учактын көтөрүлүшүнө уруксат бербей, учкуч менен экинчи учкучту барымтага алганын жарыялады.

Булуңдагы өнөкөт кризистин тарыхый өбөлгөлөрү

Йеменде 2014-жылдан бери уланып жаткан жарандык согуш аймактык күчтөрдүн кийлигишүүсү менен эл аралык кризиске айланды. 2014-жылы сентябрда Иран колдогон хуситтер борбор шаар Сана жана өлкөнүн көптөгөн стратегиялык маанилүү аймактарын көзөмөлгө алгандан кийин башталган процесс гуманитардык кризисти тереңдетти.

Сауд Аравиясы жетектеген коалициялык күчтөр 2015-жылдын март айынан бери Аденде жайгашкан жана эл аралык коомчулук тарабынан мыйзамдуу деп кабыл алынган Йемен өкмөтүнө аскердик, логистикалык жана саясий колдоо көрсөтүүнү улантууда. Деңиз блокадасынын акыркы чечими аймактагы деңиз соодасы жана энергетика линияларынын коопсуздугу жагынан эл аралык коомчулукту чоң тынчсыздандырууда.