Сомалинин президенти Махмуддун тарыхый мойнуна алган Эрдоган: «Бизге балык кармаганды үйрөтүштү»

Сомалинин президенти Хасан Шейх Махмуд президент Режеп Таййип Эрдогандын Сомалиге жасаган тарыхый сапарынын 15 жылдыгынан улам Президенттик комплексинде өткөрүлгөн атайын программада маанилүү билдирүүлөрдү жасады. Эки өлкөнүн ортосундагы терең тамырлуу карым-катнаштардын тарыхта калганын белгилеген Махмуд, 2011-жылдагы бул критикалык сапардын карым-катнаштарда маанилүү окуя болгонун жана Сомалинин тагдырын өзгөрткөнүн баса белгиледи.

Сомалинин ошол кезде абдан оор гуманитардык кризис менен күрөшүп жатканын эске салган Махмуд, эл аралык коомчулук ар түрдүү жардам иш-чараларын жүргүзсө да, Эрдогандын жеке өзү өлкөгө келип, бардык эрежелерди бузуп, дүйнөгө башка гуманитардык жардам моделин сунуштаганын белгиледи.

Ал "Мен өлгөн күндөн башка күнү өлбөйм" деп талаага келди

Президент Эрдогандын мезгилдин премьер-министри катары жубайы Эмине Эрдоган, балдары, министрлери жана парламент мүчөлөрүнөн турган чоң делегация менен Могадишого келгенин эске салган Махмуд, бул сапардын катардагы дипломатиялык байланыштан да алыс болгонун белгиледи. Махмуд : «Алар жабык эшик артында жетекчилер менен жолугуп, кайра кайтышкан жок, алар жолдо баратканда унааны токтотушуп, көчөдө ойноп жаткан сомалилик балдар менен жылуу маектешишти», - деди.

Эрдогандын бул жылуу жолугушуулардан кийин дароо аймакта мектеп жана оорукана курулушу боюнча көрсөтмө бергенин айткан Сомалинин президенти, Түркия ишке ашырган бул долбоорлордун бир гана Сомалиде эмес бүткүл Чыгыш Африка аймагында үлгү катары көрсөтүлгөнүн баса белгиледи.

Зыярат учурунда болгон коопсуздук талкууларына да токтолгон Махмуд, коопсуздук бюрократиясынын качкындар лагерлерине баруу өтө кооптуу экенин айтканы менен Эрдоган артка кадам таштабаганын айтты. Махмуд Эрдогандын ошол убакта эскерткендерге «мени ал жакка алып баргыла, мен өлгөн күндөн башка күнү өлбөйм» деп чечкиндүү жооп бергенин белгиледи.

Президент Эрдогандын жубайы Эмине Эрдоган менен лагерлерди кыдырып, балдарды кучактап алганын түшүндүргөн Махмуд, бул позициянын бир гана каржылык колдоо эмес, үмүтүн үзгөн элге абдан күчтүү моралдык жана жашоо кубанычы да тартуулаганын айтты. Ал ошондой эле Түркия Сомалинин квалификациялуу адам ресурстарын жогорулатуу үчүн Түркияга миңдеген жаштарды орто жана жогорку билим алуу үчүн жөнөткөнүн кошумчалады.

Терроризм жана жаратылыш ресурстары менен күрөшүүдө Түркиянын кепилдиктери

Сомалинин 2007-жылдан бери террор уюму Эш-Шабааб менен тынымсыз күрөш жүргүзүп жатканын эске салган президент Махмуд, уюмдун алгачкы мезгилдеринде Африка Биримдиги күчтөрүнүн колдоосу менен Могадишодон тазаланганын айтты. Бирок Түркиянын акыркы убакта берген аскердик машыгуулары жана заманбап техникалары терроризм менен күрөшүүдөгү тең салмактуулукту толугу менен өзгөрткөнүн белгиледи.

Махмуд : «Түркия баатыр аскерлерибизди машыктырат жана аларга операцияларда керектүү заманбап жабдууларды берет. Бул улуттук коопсуздугубуз жана Эш-Шабаб террордук уюмуна каршы операцияларыбыздын ийгилиги жагынан чоң бир өзгөрүүнү баштады»,- деди.

Түркиянын өлкөнүн жер астындагы жана деңиз байлыктарын изилдөө процессинде чоң роль ойногонун белгилеген Махмуд, мурда «Бизде ресурстарыбыз бар, бирок аларды жер үстүнө чыгара турган бюджетибиз жана техникалык жөндөмүбүз барбы?» деген кооптонуулар болгонун мойнуна алды. Бүгүн Түркиянын күчтүү колдоосунун аркасында түркиялык сейсмикалык изилдөөлөр жана суу бургулоо иштери жүрүп жатканын сүйүнчүлөдү.

"Түркия бизге балык берген жок, балык кармаганды үйрөттү"

Түркиянын Сомалиге болгон мамилесинин классикалык донор өлкөлөрдөн абдан айырмаланганын белгилеген президент Махмуд бул кызматташтыкты таң калыштуу бир окшоштук менен түшүндүрдү: Түркиянын Сомалиге көрсөткөн колдоосу балык берүү түрүндө эмес, балык кармоону үйрөтүү түрүндө болду. Алар дагы бизге миллиондогон доллар акчалай жардам беришмек. Бирок, бүгүн дагы башкалардын акчасын жеп, эртеңки күнү өзүбүздүн моторубузду жеп калмакпыз. жана мунай жана энергетика тармагында кызматкерлер окутулууда, натыйжада Түркия биздин бутуна турууга жардам берип жатат». токтотууга үйрөттү.»

Махмуд эки өлкөнүн ортосундагы карым-катнаштардын гуманитардык жардам, инфраструктура жана коргонуу өнөр жайы менен гана чектелбестигин, соода жана экономикалык өнөктөштүктөрдүн да тездик менен тереңдеп баратканын белгилеп, келечекте бир топ стратегиялык жана күчтүү өнөктөштүк курууну болжолдогондорун айтты.

Дүйнөнүн төрт тарабынан көптөгөн өлкөнүн Сомалиге колдоо көрсөткөнүн, бирок Түркиянын өзгөчө орду бар экенин баса белгилеген Махмуд, Сомали элинин түрк улутуна терең ыраазычылыгын билдирип,«Бүткүл дүйнөгө рахмат, бирок Түркияга абдан башкача рахмат»деп айтты.

Акыры Махмуд эки өлкөнүн элинин ортосундагы маданий байланыштардын күндөн-күнгө чыңдалып баратканына көңүл буруп, Сомалиде түрк тилин жакшы билген жана түрк маданиятын жакындан билген динамикалуу жаш муундун өсүп жатканын көргөнүнө абдан кубанычта экенин айтты. Сомалилик жаштардын түрк тилинде талкуу программаларын даярдап, түрк калкына ыраазычылык билдирүүнү пландап жатканын билдирген Махмуд, бул жүрөк көпүрөсүнүн тарыхый мааниси бар экенин кошумчалады.