Сребреница геноцидинин курмандыктары үчүн тарыхый марш: 6 миң адам "өлүм жолунда" жолугушту

1995-жылы Сребреницада кеминде 8 миң 372 босниялык жаран каза болгон серб аскерлери тарабынан жасалган геноциддин азабы, арадан 31 жыл өтсө да жаңы бойдон калууда. Кыргындын курмандыктарын эскерүү максатында быйыл 22-ирет уюштурулган салттуу «Тынчтык маршы» Босния-Герцеговинанын Незук шаарынан башталып, 6 миңден ашуун киши катышты.

"Өлүм жолунда" 3 күндүк татаал саякат

1995-жылы июлда Сербиянын мыкаачылыгынан качкан босниялыктар боштондук үчүн күрөшкөн эл арасында "өлүм жолу" деп аталган токойлуу жолдо орун алган бул маңыздуу жөө жүрүш 3 күнгө созулат. Катышуучулар күн сайын орто эсеп менен 35 километр жол басып, 10-июлда геноцид курмандыктарынын түбөлүк жаткан жери болгон Потокари мемориалдык көрүстөнүнө жетет. Жүрүшкө катышкандардын арасында ошол караңгы күндөрдө ушул эле жол менен аман калган ардагерлер да бар. Катышуучулар Босния жана Герцеговинанын желектеринен тышкары 1992-1995-жылдардагы согуш мезгилинин символу болгон алтын лилия менен түрк жана Палестина желектерин сыймыктануу менен көтөрүп жүрүшөт.

Бүткүл дүйнө жүзү боюнча бөлүшүлгөн азап жана тилектештик

Жүрүшкө Травник шаарынан кошулган Исмет Селман геноцидди унутпоо керектигин баса белгилеп, бул жолду колдон келишинче уланта турганын айтты. Селман Израилдин кол салууларына дуушар болгон палестиналыктарга колдоо көрсөтүү үчүн колунда Палестина желеги менен жүргөнүн айтты. Австриядан үй-бүлөсү менен келген Сребреницадан Амра Хашеми көптөгөн жакындарынан ажыраган жерде кызы менен бирге болуу сыймык экенин айтты. Анын жубайы Сейед Хашеми да 31 жыл мурун болгон трагедияны жакшыраак түшүнүү үчүн бул жүрүшкө катышканын баса белгиледи.

Швециядан келген Сребреницадан Мирзет Омерович биримдик жана тилектештик билдирүүсүн берип, «Босния жана Герцеговинаны бирге коргосок, бизге эч ким зыян келтире албайт»,- деди. Черногориянын Бар шаарынан келген 77 жаштагы Мирса Мехинагич жөө жүрүшкө быйыл 20-жолу катышканын, өткөндүн азабын жана коркуусун ар бир кадамында сезгенин, бул жүрүштүн ар бир адамдын абийирдүү милдети экенин айтты. Ар кайсы өлкөлөрдөн көптөгөн балдар, жаштар жана карылар катышкан уюм эл аралык тилектештик платформасына айланды.

Сребреница геноцидинин тарыхый өбөлгөлөрү жана адилеттик үчүн күрөш

1995-жылы 11-июлда Ратко Младичтин жетекчилигиндеги серб аскерлери Сребреницаны басып алганда адамзат тарыхындагы эң караңгы барактардын бири жазылган. Бириккен Улуттар Уюмунун (БУУ) ичинде кызмат өтөгөн голландиялык аскерлер менен баш калкалаган жарандык босниялыктар серб күчтөрүнө өткөрүлүп берилди. Автобустар жана жүк ташуучу унаалар менен ташылган коргоосуз жарандардын кеминде 8372си токой аянттарында, заводдордо жана кампаларда кырылды. Издерди жашыруу үчүн каза болгондордун сөөгү массалык мүрзөлөргө көчүрүлдү.

Согуштан кийин жүргүзүлгөн издөө жана аныктоо иштеринин натыйжасында ушул күнгө чейин Потокари мемориалдык көрүстөнүнө 6 миң 772 курмандык көмүлдү. 250 каза болгондордун сөөгү жакындарынын өтүнүчү менен жергиликтүү көрүстөндөргө коюлду. Геноцидде 1000ден ашуун адам каза болгон, бирок алардын сөөгү дагы эле табыла элек. Гаагадагы Эл аралык сот 2007-жылдагы тарыхый чечими менен Сребреница окуясын расмий түрдө "геноцид" деп тааныган. Быйылкы эскерүү аземдеринде геноциддин өздүгү аныкталган дагы 10 адамдын сөөгү 11-июлда Потокариге коюлат.