Тель-Авивдеги чоң паника: Чыгыш Жер Ортолук деңизиндеги тең салмактуулуктарды өзгөртө турган Түркия-Ливан жакындашуусу

Жакынкы Чыгыштагы жана Чыгыш Жер Ортолук деңиз огундагы геосаясий тең салмактуулуктарды түп-тамырынан бери солкулдата турган жаңы өнүгүү Израил коомчулугунда кеңири репрессияларды жаратты. Израилдин алдыңкы басылмаларынан болгон «Маарив» гезити Ливандын өкмөттүк булактарына таянган кеңири анализинде Түркиянын Ливан армиясына аскердик жардамын көбөйтүүгө даярданып жатканын жазды. Кабарга караганда, Анкара Бейрут администрациясына Ливандын куралдуу күчтөрүн өнүккөн аскердик техника менен камсыз кылуудан тышкары, Хизболланын курал-жарактарына байланыштуу кризисти чечүүдө жигердүү дипломатиялык жана аскердик ролду ойноого абдан даяр экенин билдирген.

Түрк куралы Израилдин чек арасында согуш сценарийин козгойт

Ливандын жогорку даражалуу өкүлдөрү менен түрк өкмөтүнүн ортосундагы дипломатиялык байланыштардын күчөгөнү билдирилип, бул процессте Ливандын президенти Жозеф Авндын кеңсесинин ролунун дагы деле толук тактала электиги белгиленди. Анкара Ливан армиясынын оперативдик потенциалын жогорулатуу максатында өнүккөн курал системаларын берүү ниетин расмий каналдар аркылуу Ливан тарапка бир нече жолу билдиргени маалымдалды. Сирия тармагындагы акыркы критикалык өнүгүүлөр эске алынып, Түркиянын Ливандын аскердик механизми боюнча бул кадамынын Израилдин коргонуу бюрократиясына чоң жана күтүүсүз тобокелдиктерди туудурганы баса белгиленди.

Эки өлкөнүн дипломатиялык жакындашуусу Ливандын расмий өкүлдөрүнүн акыркы билдирүүлөрүндө ачык-айкын көрүнүп турат. Эки тараптуу жолугушууларда Анкаранын Бейрут башкаруучулугунун Хизболлага карата мамилеси жана курал-жарак инвентаризациясына байланыштуу кээ бир стратегиялык шектенүүлөрдү бөлүшкөнү да алынган маалыматтар арасында. Бирок мындай абалга карабай Түркиянын Ливан армиясын күчтөндүрүү аркылуу мамлекеттик бийликти орнотуу аракеттерин колдошу аймактагы күчтөрдүн тең салмактуулугун солкулдата тургандай көрүнүүдө.

"Сириянын коопсуздугу Ливан менен Түркиянын коопсуздугу" доктринасы

Түркиянын Ливандагы кадамы, жөн гана аскердик колдоо пакетинен тышкары, Анкаранын Чыгыш Жер Ортолук деңиз жана Левант аймагында таасирин кеңейтүү стратегиясынын маанилүү бөлүгү катары каралууда. Талдоочулардын баамында, бул кадам Американын аймактагы салттуу таасирине түз альтернатива болбосо да, бул тармакка абдан күчтүү аймактык актердун келишин билдирет. Ливан булактары Түркиянын Израилдин Түштүк Ливандан толук жана шартсыз чыгып кетишине карата чечкиндүү позициясын жогору баалашат.

Анкаранын аймактык коопсуздук мамилесинде «Сириянын коопсуздугу Ливандын коопсуздугу, Түркиянын коопсуздугу Сириянын коопсуздугу» ураанын алганы белгиленди. Түркиянын Сирияда ишке ашырган ырааттуулук жана коопсуздук моделинин окшош формуласын Ливандагы шарттарга ылайыкташтыруу менен ишке ашырууну каалаганы белгиленди. Ливан башкаруусу болсо Түркиянын аскердик колдоо менен бирге экономикалык өнүгүү долбоорлору менен өлкөдө дагы активдүү роль ойношун каалайт. Бирок Тель-Авив администрациясынын көз карашы боюнча, Түркиянын жогорку технологиялуу коргонуу өнөр жай продукциясынын түндүк чек араларына жайгаштырылышы кабыл алынышы эң кыйын сценарийлердин бири болуп саналат.

Чыгыш Жер Ортолук деңизде карталар кайра иштетилүүдө: Афина жана Никосия коңгуроодо

Түркиянын бул кадамы менен бир гана Ливанда эмес, Жакынкы Чыгыш кайрадан калыптана турган аймактык коопсуздук жана саясий столдордо да уюштуруучу катары катышууну максат кылганы белгиленди. Бул абал Греция менен Түштүк Кипрдин Рум Башкармалыгынын (GCASC) Чыгыш Жер Ортолук деңизинде энергия жана чек ара бөлүшүү күрөшүндө түздөн-түз таасир этиши мүмкүн. Түркиянын Ливан менен аскердик жана саясий интеграциясын жогорулатуунун Чыгыш Жер Ортолук деңизиндеги деңиз юрисдикцияларынын тең салмактуулугун түп-тамырынан бери өзгөртө ала турганы белгиленди.

Израилдин жана анын союздаштарынын стратегиялык пландарында Ливан Израил менен түз нормалдашуу процессине кирбесе да, жок дегенде Греция жана Кипрдин Рум тарабы менен бирдей геосаясий сызыкта кармалышы керектиги айтылып келет. Түркиянын Ливандагы күчөгөн аскерий катышуусу жана таасири Батыш альянсынын Чыгыш Жер Ортолук деңизиндеги бул чектөө саясатын олуттуу түрдө үзгүлтүккө учуратышы мүмкүн.