Токаевдин Путинге тарыхый чакырыгы: "Стамбул Формула 2.0" менен тынчтык үстөлүнө кайтуу

Казакстандын президенти Касым Комерт Токаев Орусиянын Омск шаарында өткөн Орусия-Казакстан аймактык кызматташтык форумунун алкагында Орусиянын президенти Владимир Путин менен жолугушту. Эки лидер өткөргөн критикалык жолугушууда глобалдык коопсуздук менен бирге аймактык карым-катнаштарды солкулдаткан Украина кризисинин чечилиши талкууланды. Токаев Украина кризисин чечүү үчүн тараптарга «Стамбул Формула 2.0» сунушун айтты.

"Стамбул Формула 2.0" менен чыр-чатакты токтотуу сунушу

Украинадагы учурдагы аскердик активдүүлүккө жана дипломатиялык туңгуюкка токтолгон Токаев кризистин жүрүшү боюнча Европадан жана АКШдан көптөгөн сигналдарды алганын айтты. Орус лидери Путиндин АКШнын президенти Дональд Трамп менен Алясканын Анкоридж шаарында болгон жолугушуусунда жогорку деңгээлдеги дипломатиялык ийкемдүүлүк көрсөткөнүн белгилеген Токаев, 2022-жылы Түркиянын ортомчулугу менен жүргүзүлгөн сүйлөшүүлөрдүн тынчтыктын негизи болушу керектигин жактады.

Казакстандын лидери: "Бул менин жөнөкөй эле пикирим. Бул маселе боюнча бизге кайрылып жаткандыктан, балким, чыр-чатакты азыркы абалында токтотуп, "Стамбул Формула 2.0" жараянын баштоо керек. Анткени ал кездеги сүйлөшүүлөрдө өтө маанилүү жыйынтыктарга жетишилген. Бул этаптан кийин көптөн күткөн туруктуу тынчтыкка карай кадам ташташ керек.

Украина кризисинин татаал түзүмү жана Казакстандын мамилеси

Токаев Украина маселеси жарандык согуш эмес, мамлекеттер ортосундагы түз кагылышуу экенин баса белгилеп, украин элинин маданиятына жана тилине ар дайым чоң урмат менен мамиле кылышаарын белгиледи. Чыр-чатактын тамырын түшүнүү кыйын экенин белгилеген Токаев өткөн регионалдык кризистер менен салыштырып:

"Бул чыр-чатактын табияты көптөгөн өлкөлөр үчүн, анын ичинде биз үчүн да толук түшүнүктүү эмес. Мисалы, Азербайжан менен Армениянын ортосундагы кээ бир учурларда тоңуп калган мүнөзгө ээ болгон конфликттин маңызы жана тарыхый тамыры биз үчүн өтө айкын болгон. Бирок Украинадагы кырдаалды ошол эле тактык менен талдоо абдан кыйын."

Токаев Казакстандын бул процессте түздөн-түз ортомчулук ролун аткарбай турганын чечкиндүү түрдө белгилеп, Орусиянын күн тартибинде турган бардык маселелерди эч кандай тышкы ортомчуга муктаж болбостон, өз күчү менен чече ала турганына ишенерин билдирди.

Чыр-чатакты токтотуу - глобалдык чечим

Токаев согуштун гуманитардык чен-өлчөмүнө жана кыйратуучу кесепеттерине көңүл буруп, жаңжалды токтотуу эл аралык мамилелерде мурда ийгиликтүү колдонулуп келген ыкма экенин эске салды. Эки тараптан тең жаштардын өлүмүнө кайгырганын билдирген казак лидери болгон окуя Орусияны да, Украинанын атаандаштарын да ыраазы кылганын жүйө келтирди.

Токаев: "Бул процесс эки боордош элдин келечегине жана генофондуна коркунуч туудурат. Болуп жаткан окуяларды мүмкүн болушунча тез арада токтотуу керек. Биз Казакстан катары, канчалык татаал шарттар болбосун, Орусия менен союздаштык жана стратегиялык кызматташтык мамилелерибизге берилгендигибизди улантабыз", - деди. Россиянын президенти Владимир Путин Украинага болгон акыркы кырдаал боюнча кеңири маалымат берерин билдирди.