Tokayevdən Putinə tarixi çağırış: “İstanbul Formula 2.0” ilə sülh masasına qayıdın

Qazaxıstan Prezidenti Kasım Cömert Tokayev Rusiyanın Omsk şəhərində keçirilən Rusiya-Qazaxıstan Regional Əməkdaşlıq Forumu çərçivəsində Rusiya Prezidenti Vladimir Putinlə görüşüb. İki liderin keçirdiyi kritik görüşdə qlobal təhlükəsizliyi olduğu kimi regional münasibətləri də sarsıdan Ukrayna böhranının həlli yolları müzakirə edilib. Tokayev Ukrayna böhranının həlli üçün tərəflərə “İstanbul Formula 2.0” təklif edib.

"İstanbul Formula 2.0" ilə münaqişənin dondurulması təklifi

Ukraynadakı hazırkı hərbi fəaliyyətə və diplomatik dalana toxunan Tokayev böhranın gedişi ilə bağlı Avropa və ABŞ-dan çoxlu siqnallar aldığını bildirib. Rusiya lideri Putinin ABŞ prezidenti Donald Trampla Alyaskanın Ankoric şəhərində keçirdiyi görüşdə yüksək səviyyədə diplomatik çeviklik nümayiş etdirdiyini bildirən Tokayev, 2022-ci ildə Türkiyənin vasitəçiliyi ilə aparılan danışıqların sülhün əsası olması lazım olduğunu müdafiə edib.

Qazaxıstan lideri deyib: "Bu, sadəcə olaraq, mənim təvazökar fikrimdir. Bizə bu məsələ ilə bağlı müraciət edildiyinə görə, bəlkə də münaqişəni indiki formada dondurmaq və "İstanbul Formula 2.0" prosesinə başlamaq lazımdır. Çünki o vaxt aparılan danışıqlarda son dərəcə mühüm nəticələr əldə edilmişdi. Bu mərhələdən sonra çoxdan gözlənilən qlobal qüdrətli dövlət, o cümlədən Rusiyanın davamlı sülhə nail olunması istiqamətində addımlar atılmalıdır".

Ukrayna böhranının mürəkkəb strukturu və Qazaxıstanın münasibəti

Tokayev Ukrayna məsələsinin vətəndaş müharibəsi deyil, birbaşa dövlətlər arasında münaqişə olduğunu vurğulayaraq, hər zaman Ukrayna xalqının mədəniyyətinə və dilinə böyük hörmətlə yanaşdıqlarını bildirib. Münaqişənin köklərini dərk etməyin çətinliyinə diqqət çəkən Tokayev keçmiş regional böhranlarla müqayisə apararaq deyib:

"Bu münaqişənin mahiyyəti bir çox ölkələr, o cümlədən bizim üçün tam başa düşülən deyil. Məsələn, Azərbaycan və Ermənistan arasında vaxtaşırı donmuş xarakter almış münaqişənin mahiyyəti və tarixi kökləri bizə son dərəcə aydın idi. Bununla belə, Ukraynadakı vəziyyəti eyni aydınlıqla təhlil etmək kifayət qədər çətindir."

Tokayev Qazaxıstanın bu prosesdə birbaşa vasitəçilik rolunu üzərinə götürməyəcəyini qətiyyətlə bəyan edib və Rusiyanın heç bir kənar vasitəçiyə ehtiyac olmadan gündəmindəki bütün məsələləri öz gücü ilə həll etmək gücünə malik olduğuna inandığını bildirib.

Münaqişənin dondurulması Qlobal Həlldir

Tokayev müharibənin humanitar ölçüsünə və dağıdıcı təsirlərinə diqqət çəkərək, münaqişənin dondurulmasının beynəlxalq münasibətlərdə əvvəllər də uğurla tətbiq edilən bir üsul olduğunu xatırladıb. Hər iki tərəfdən gənclərin həlak olmasından kədərləndiyini bildirən Qazaxıstan lideri, baş verənlərin həm Rusiya, həm də Ukraynanın rəqiblərini sevindirdiyini iddia edib.

Tokayev, "Bu proses hər iki qardaş xalqın gələcəyini və genefondunu təhdid edir. Baş verənlərə tez bir zamanda son qoyulmalıdır. Biz Qazaxıstan olaraq, şərtlər nə qədər çətin olsa da, Rusiya ilə müttəfiqlik və strateji əməkdaşlıq münasibətlərimizə sadiq qalmağa davam edəcəyik."