Трамптын Ормуз кысыгы: "Эгер Оман биздин жолубузга тоскоол болсо, биз аны жаман бомбалайбыз"

АКШ президенти Дональд Трамп, Fox News кабарчысы Трей Йингст менен болгон атайын маегинде глобалдык энергетика коридору, Ормуз кысыгы жана Жакынкы Чыгыштагы аскердик тең салмактуулуктар тууралуу өтө катаал билдирүүлөрдү жасады. Трамп геосаясий чыңалууну күчөтө турган билдирүүлөрдү берип, Американын аймактагы аскерий операцияларына бөгөт коюлса, Оманды түздөн-түз бутага алышарын белгиледи.

Трамптан Оманга олуттуу коркунуч: "Биз аны жаман бомбалайбыз"

Интервьюда Омандын АКШнын Ормуз кысыгындагы аскердик жана логистикалык иш-аракеттерине кийлигишүүсүнүн сценарийи боюнча суроого жооп берген Трамп абдан агрессивдүү жооп берди. АКШ президенти Вашингтондун аймактагы аскердик чечкиндүүлүгүн баса белгилеп: «Эгер Оман биздин жолубузга келсе, аларды жаман бомбалайбыз»,- деди. Трамп ошондой эле биринчи жолу алар арткы дипломатия жүргүзүп жатканын жана Ирандын Революциялык гвардиясынын өкүлдөрү менен жашыруун байланыш каналдары болгонун ачык айтты.

Куралдар запастары жана Украинанын сыны

Ирандын аскерий кубаттуулугуна токтолуп, Трамп Тегеранда АКШдан чыккан ок-дарылардын "аз гана бөлүгү" бар деп ырастады. Ирандын «көп сандагы орто деңгээлдеги куралына» ээ болгонун белгилеген Трамп АКШнын мурдагы президенти Жо Байдендин башкаруусун да бутага алды. Ал Байден Украинага өнүккөн курал системаларын жөнөтүү менен АКШнын кампаларын алсыратты деп ырастады. Иран менен жетишилген келишимдин мөөнөтү бүтүшү үчүн шашпагандыгын белгилеген Трамп, Тегеран башкаруусунун акырында «багынуусу» керектигин белгиледи. АКШ тарабынан киргизилген деңиз блокадасынын Иранга чоң экономикалык басым жасаганын белгилеген Трамп, Ирандын бул процесстеги каршылыгын «блеф» деп мүнөздөдү.

Ормуз кысыгындагы талаш-тартыш жана жаңжалдардын тарыхы

АКШ менен Ирандын ортосунда 14-июнда Пакистандын ортомчулугу менен маанилүү келишимге жетишилди. Келишимдин биринчи этабына ылайык, Ормуз кысыгы АКШнын Иранга таандык тоңдурулган финансылык активдерин кое беришинин ордуна коопсуз өтүү үчүн ачылат жана Иран бул стратегиялык суу жолунда өткөн кемелерден 60 күн бою эч кандай акы албайт. Бирок Вашингтон администрациясы келишимге кол коюлгандан кийин тоңдурулган активдерди кое берген жок. Анын ордуна Ормуз кысыгы аркылуу өтүү үчүн Омандын аймактык сууларын камтыган альтернативдүү жолду аныктады. АКШнын бул кадамын келишимди ачык бузуу катары караган Иран кысыктагы өтмөктөрдү чектеп, кээ бир кемелерди «уруксатсыз өтүүдө» деген жүйө менен бутага алды. Бул чыңалуу 8-июлда Ормуз кысыгында жана анын айланасында катуу кагылышуулардын чыгышына алып келди жана кагылышуу эки жумадай созулду. Бул процесстен кийин Иран коопсуз өтмөктөрдү түзүү үчүн кайрадан Оман менен сүйлөштү.

Израиль шайлоолору, Хамас жана өзөктүк куралды аныктоо

Аймактык дипломатияга токтолгон Трамп, Израилде октябрда өтө турган маанилүү шайлоолорго токтолду. Шайлоо процессинен четтөөнүн өзү үчүн эң жакшы болорун айткан Трамп, дагы эле талапкерлердин бирине ачык колдоо көрсөтө аларын ишара кылды. Хамас менен түрдүү байланыш каналдары аркылуу байланышта болгондорун айткан АКШ президенти Хамастын жакынкы келечекте «куралсызданарын» айтып, Израилдин Газага каршы аскердик операция жасабашы керектигин жактады. Трамп интервьюдан кийин социалдык медиа эсебинен жасаган билдирүүсүндө АКШнын кызыл сызыгын дагы бир жолу эске салып: «Биринчи максат Ирандын эч кандай өзөктүк куралына ээ болбошун камсыз кылуу жана ар дайым ушундай болот»деди.