Түрк согуштук учагы КААН Европанын коопсуздук изденүүсүндө жаркырап турат

Глобалдык коопсуздук коркунучтары жана Европанын коргонуу долбоорлорундагы кризистер Түркия тарабынан иштелип чыккан 5-муундагы согуштук учак KAANды стратегиялык альтернатива катары баса белгилейт. Европанын жаңы муундагы согуштук учакка болгон муктаждыгы каралып жаткан анализде «Түркия АКШдан башка жаңы муундагы согуштук учагын НАТОго мүчө катары киргизген жалгыз өлкө жана мунун аны күчтүү бир чечүүчү өнөктөш кылганына» көңүл бурулду. Германия менен Франциянын жаңы муундагы согуштук учак долбоорлорун жокко чыгаруу миллиарддаган евро сарпталганына карабай ишке ашпай калган биргелешкен долбоорлордун арасында. Ошо сыяктуу эле, Германиянын Нидерландиядан сатып алууну пландаган болжол менен 9 миллиард евролук согуш кемеси да күтүлгөн натыйжаларды берген жок.

Европанын Убакыт менен Жарышы

Анализде Европанын 6-муундагы согуштук учактарды өнүктүрүү пландарынын учурдагы согуш шарттарынан улам убакыт басымы астында калганы баса белгиленет. Европада 4,5 Eurofighter бар. Муун деп эсептелгени менен континент үчүн программаны нөлдөн баштоо кыйындай сезилет. Биргелешкен долбоорлордогу ийгиликсиздиктер Евробиримдиктин биримдик имиджин бузуп жатканы менен, ашынган оңчул тенденциялардын күчөшү бул процессти ого бетер татаалдаштырууда.

KAAN: НАТО жана ЕБ үчүн логикалык вариант

Анализдерге караганда, НАТОго 5-муундагы согуштук учакты АКШ менен Түркия гана киргизип жатат. F-35 программасындагы баалар жана жаңыртуу көйгөйлөрү Испания жана Швейцария сыяктуу өлкөлөрдүн сатып алуу чечимдерин жокко чыгаруусуна себеп болду. Түркия болсо өз каражаттары менен иштеп чыккан жана 2030-жылдан кийин толук ишке кирүүнү максат кылган КААНды асманга алып чыкты.

Түркиянын коргоо өнөр жайынын ийкемдүүлүгү

Түркиянын коргонуу өнөр жайы ийкемдүү өндүрүш инфраструктурасы менен көңүлдөрдү бурууда. Түркиянын КААНды өз максаттарына ылайык пландап жатканы менен, HÜRJET жана Испания мисалдарында болгондой, ар башка өлкөлөргө ийкемдүү ыңгайлаша ала турганы белгиленди. Европа өлкөлөрү КААНды өз подсистемалары менен жабдууну кааласа, Түркия бул өзгөрүүлөргө тез ыңгайлаша алат.

НАТО саммитиндеги КААНдын мааниси

КААНдын 7-8-июль күндөрү Анкарада боло турган НАТО саммитинде лидерлер сүйлөшө турган маселелердин арасында болушу күтүлүүдө. Бул абал Түркиянын коргонуу өнөр жайындагы маанисин дагы бир жолу көрсөтүүдө.

Натыйжада Түркия тарабынан иштелип чыккан Улуттук согуштук учак KAAN Европанын коргонуу изденүүсүндө маанилүү бир альтернативага айланууда. Жакынкы жылдары бул учак Европанын коргонуу стратегияларынын борборунда болушу мүмкүн.