Түркия жана 18 өлкө Колумбиянын Иерусалимдеги элчилигинин чечимин айыптады

Түркия, Алжир, Жибути, Индонезия, Палестина, Катар, Кувейт, Ливан, Ливия, Малайзия, Египет, Пакистан, Сомали, Судан, Сирия, Сауд Арабия, Оман, Иордания жана Йемендин тышкы иштер министрлери Колумбиянын Иерусалимде элчилик ачуу чечимин айыпташты. Сөз болгон өлкөлөр бул кадамдын Бириккен Улуттар Уюмунун Коопсуздук Кеңешинин (БУУС) тиешелүү чечимдерине каршы келгенин жана эки мамлекеттүү чечимге негизделген тынчтык аракеттерин үзгүлтүккө учуратканын билдиришти.

Эмне үчүн Иерусалимдин статусу сакталышы керек?

Тышкы иштер министрлери басып алынган Иерусалимдин тарыхый жана укуктук статусун өзгөртүүгө же шаарды Израилдин борбору катары таанууга багытталган ар кандай демилгенин жараксыз экенин баса белгилешти. Билдирүүдө мындай чаралар эл аралык укук боюнча эч кандай юридикалык кесепеттерге алып келбей турганы ачык айтылган.

БУУнун резолюцияларына ылайык кандай чакырыктар жасалды?

Министрлер Колумбиянын өкмөтүн эл аралык укук боюнча өз милдеттенмелерин аткарууга жана Иерусалимдеги дипломатиялык өкүлчүлүктөрүн алып кетүүгө чакырышты. Бул мамиленин 1967-жылы оккупацияланган Палестина жерлеринин бир бөлүгү болгон Иерусалимге байланыштуу БУУнун Коопсуздук Кеңешинин 476 жана 478 резолюцияларына туура келгени билдирилип, Палестина элинин борбор шаары Чыгыш Иерусалим болгон көз карандысыз мамлекет куруу укугу баса белгиленди.

Түркия жана 18 башка өлкөнүн тышкы иштер министрлери Колумбиянын Иерусалимде элчилик ачуу чечимин эл аралык укукка каршы деп таап, четке какты. Биргелешкен билдирүүдө сөз кылынган чечимдин артка кайтарылышы талап кылынганы менен, БУУнун резолюцияларына таянып, Иерусалимдин статусун өзгөртүү аракетинин жараксыз экени жарыяланды.

Эларалык укукта Иерусалимдин статусу БУУнун Коопсуздук Кеңешинин 1980-жылдагы 476 жана 478 резолюциялары менен кепилденген. Бул чечимдер мамлекеттердин Иерусалимде дипломатиялык өкүлчүлүктөрүнүн болушун четке кагып, аймактын статусун тараптардын сүйлөшүүлөрү аркылуу гана аныктоону шарттайт. Тиешелүү өлкөлөр бул дипломатиялык процессти ээрчип, чечимди жокко чыгаруу үчүн эл аралык платформаларга кысым көрсөтүүнү улантууда.

Корутунду

Сөз болуп жаткан 19 өлкөнүн жалпы реакциясы эл аралык коомчулукта Иерусалимдин статусун коргоо боюнча кеңири консенсустун бар экенин көрсөтүп турат. Бул жагдай дипломатиялык кадамдар эки тараптуу мамилелер менен гана чектелбестен, БУУнун резолюциялары глобалдык тынчтыкты орнотуу үчүн негизги таяныч катары кабыл алынганын көрсөтүп турат.

Колумбиянын чечимине каршы бул чечкиндүү позиция Иерусалимдин статусун өзгөртүүгө болгон бир тараптуу аракеттердин эл аралык мыйзамдуулукка ээ болушу кыйын экенин далилдейт. Дипломатиялык кысым тиешелүү мамлекет үчүн өз чечимин кайра баалоо үчүн эффективдүү курал болуп саналат деп эсептелет.

Мүмкүн болгон эффекттер

<б> Колумбиянын өкмөтү бул айыптоо текстинен кийин өз чечимин кайра карап чыгат деп күтсө болот. Бул көп тараптуу дипломатиялык жооп башка өлкөлөргө ушуга окшош кадамдарды жасоого жана Иерусалимдин укуктук статусу боюнча эл аралык маалымдуулукту жогорулатууга бөгөт коюучу үлгү боло алат.

Мындан тышкары, бул өнүгүү Түркиянын жана башка 18 өлкөнүн Колумбия менен болгон дипломатиялык мамилелеринде жаңы процессти башташы мүмкүн. Чечим кайра алынбаса, сөз болуп жаткан өлкөлөр дипломатиялык деңгээлде дагы кадамдарды жасашы же эл аралык платформаларда маселени тез-тез көтөрүшү күтүлөт.